Gehalveerde gastvrijheidssector helpen met 20% minder regeldruk

"Verminder regels, creëer ruimte, versnel herstel,” was de oproep van Kees van Wijk, voorzitter Gastvrij Nederland, aan de Kamerleden op de dag waarop de minister van Economische Zaken debatteerde met de Tweede Kamer over regeldruk. Ondernemers in de gastvrijheidssector zijn keihard geraakt door de Coronacrisis. Voor de bedrijven in deze sector is het van groot belang dat zij zo snel mogelijk hun verdienvermogen weer op peil kunnen brengen. Enerzijds omdat er bijvoorbeeld nog een belastingschuld moet worden afgelost of de lege pensioenpot moet worden aangevuld. Anderzijds omdat ze de komende jaren fors zullen moeten investeren in de ontwikkeling en innovatie van het toeristische zakelijke en recreatieve aanbod. "Het verminderen van de veel te hoge regeldruk in Nederland betekent per direct een aanzienlijke kostenbesparing,” aldus Van Wijk. "Laat het kabinet zich nu echt inzetten voor het ondernemerschap in de sector. Dan zorgen wij wel voor de recreatie, ontspanning, ontmoeting, cultuur, sport en educatie,” besluit Van Wijk. De oproep tot minder regels werd ook gedeeld door de reisbrancheverenigingen ANVR en VVKR. Daarnaast onderschreef KHN namens de horeca de oproep.

Kees van Wijk: "Het verminderen van de veel te hoge regeldruk in Nederland betekent per direct een aanzienlijke kostenbesparing”

Wat is er zo moeilijk aan die regels die toch vaak noodzakelijk zijn? Generieke regelgeving – denk aan AVG, sociale domein en Wet Milieubeheer – is voor het hele mkb al behoorlijk belastend en ingewikkeld. In de gastvrijheidssector komen daar nog een heleboel gedetailleerde regels bij: alcohol, brandveiligheid en BHV, voedselveiligheid, attractietoestellen, legionella, beveiliging, geluid en zo zijn er nog veel meer regels. Die moeten ondernemers opvolgen, in de gaten houden en vaak ook administreren. Tel dat op en het zijn heel veel arbeidsuren. Dat zijn de regels vanuit de landelijke overheid. Daarbij komen gemeentelijke regels. In de gastvrijheidssector zijn meerdere lokale vergunningen verplicht en worden de meeste lokale belastingen betaald zoals precariorechten, reclamebelasting, vermakelijkhedenretributie, toeristenbelasting, OZB op vakantiehuisjes. De behoefte aan forse verlichting op tal van terreinen voor deze ondernemers is nog nooit zo groot geweest.

Minister Micky Adriaan­sens gaat in gesprek over een meetsysteem van regeldruk. Foto: Rijksoverheid

Het onwillige bijschrijvingsdossier

Het steekt bij ondernemersorganisaties dat initiatieven om de regeldruk te verlagen, niet slagen. De afschaffing van de verplichte bijschrijving van leidinggevende op de Alcoholvergunning – ondanks een amendement – wordt niet opgepakt. Vóór corona wisselden zo’n 30.000 horecabedrijven gemiddeld twee keer en slijtersbedrijven gemiddeld ruim drie keer van dagleidinggevende. Totale kosten: ruim 12 miljoen euro per jaar (bron: Doelmatigheid bijschrijven dagleidinggevende op de Alcholwetvergunning – Sira Consulting, 1 oktober 2021). Uit hetzelfde onderzoek van Sira Consulting blijkt dat regels leiden tot een kostenpost van 5 miljard euro per jaar bij alle bedrijven in Nederland. De 12 miljoen euro is een voorzichtige inschatting want er zijn door de coronacrisis enorme mutaties geweest en vanwege de huidige arbeidsmarktkrapte verwacht de brancheorganisatie meer wisselingen van dagleidinggevenden dan gemiddeld twee keer per jaar.

Doel: versnel gezond herstel

Vermindering van regeldruk versnelt de weg naar herstel van een sector die bijdraagt aan geluk en gezondheid. Dit vergt wil en ambitie van een kabinet en een meetbaar programma, mét meetbare reductiedoelstellingen. De uitdagingen voor de sector zijn enorm. De sector wil graag werken aan een duurzaam herstel zodat ontspanning, reizen, ontmoeten, congressen, beurzen en recreëren weer mogelijk worden. Vermindering van regeldruk van de zijde van de overheid is daarvoor een essentiële randvoorwaarde. Waar gesproken wordt over regeldruk, willen beleidsmakers en ondernemers ook weten hoe hoog die druk is. Meten is weten.

Waar pleit Gastvrij Nederland voor?

Gastvrij Nederland steunt het voorstel van MKB-Nederland om met indicatorbedrijven te werken, waaronder het indicatorbedrijf hotel met restaurant.

Dit houdt concreet in: stap 1, een nulmeting, stap 2, een reductietarget van -20% regeldruk en stap 3, van elke nieuwe (potentiële) regelgeving wordt de werkbaarheid en proportionaliteit in kaart gebracht voor het indicatorbedrijf hotel met restaurant.

Mkb wordt de norm voor nieuwe en bestaande regels, met maatwerk voor het grootbedrijf

Bijschrijfverplichting Alcoholwetvergunning wordt op korte termijn zonder uitzonderingen geschrapt (zie Zwartboek II MKB-Nederland).

De gastvrijheidssector heeft een sterk maatschappelijk karakter. Dat werd zeker gemist in de afgelopen twee jaar en helemaal tijdens periodes van lockdown. De sector zorgt voor veel banen en toegevoegde waarde maar het brengt ook mensen bij elkaar. De gastvrijheidssector is gehalveerd door de coronacrisis, stelt Gastvrij Nederland. Het Kabinet neigt niet meer naar financiële steun maar het is niet vleugellam in het ondersteunen van deze bedrijven. Het Ministerie van Economische Zaken kan aan de knoppen draaien van de landelijke regeldruk. De sector wil graag hulp en perspectief in een tijd waarin alles verandert. Het duidelijkst is dat te zien in de congressector, daar wordt het wiel bijna opnieuw uitgevonden. Bijna iedereen in de sector, van locaties, hotels tot en met dmo’s verwachten dat congressen moeten veranderen. De zakelijke markt reist niet zo makkelijk meer naar meetings en congressen na de invoering van werken en spreken op afstand tijdens de pandemie. In het zwartboek dat is gepubliceerd om het standpunt van de brancheorganisatie te ondersteunen zit ook het voorbeeld van een horecabedrijf. Vrijwel overal in de gastvrijheidssector speelt horeca een grote of kleine rol en daarmee merkt iedereen in de sector de regels. Ondertussen lopen de energiekosten op en maakt de oorlog in Oekraïne de situatie onzeker. Bedrijven hebben al genoeg uitdaging bij zichzelf. De regeldruk is laaghangend fruit om te pakken. Een gezond verdienmodel voor deze bedrijven? Dan is bij uitstek het verminderen van regeldruk een goed instrument. Daar komt nog de relatieve impact bij en de wet van de grote getallen. De gastvrijheidssector die zoveel plezier mogelijk maakt voor de samenleving bestaat uit heel veel kleine bedrijven. De ervaringsregel is ‘hoe kleiner een bedrijf, hoe zwaarder de regeldruk uitvalt’. Een verlichting in regels en aantal regels telt extra door in de gastvrijheidssector.

Kleine bedrijven worden de nieuwe norm

Het lijkt erop dat Gastvrij Nederland en MKB-Nederland een succesje binnen hebben. Minister van Economische Zaken Mickey Adriaansens beloofde om in gesprek te gaan met MKB-Nederland over het meetsysteem. Als dat goed uitpakt kan dat voor de gastvrijheidssector veel betekenen. Het nieuwe systeem kantelt de manier van kijken naar regelgeving. MKB-Nederland stelt een aanpak voor waarbij het mkb de norm wordt voor nieuwe en bestaande regels, met maatwerk voor het grootbedrijf. Daarom stellen wij voor met indicatorbedrijven te werken, te beginnen met vijf sectoren. Een MKB-indicatorbedrijf staat model voor een grote groep MKB-ondernemingen in een sector.

Voor het indicatorbedrijf wordt allereerst in kaart gebracht welke wettelijke verplichtingen hierop van toepassing zijn en wat de totale jaarlijkse kosten zijn om aan deze verplichtingen te voldoen. De verplichtingen worden dus op proportionaliteit getoetst. Vervolgens worden reductieprogramma’s per indicatorbedrijf ontwikkeld. Daarnaast wordt ook iedere potentiële verplichting in conceptregelgeving per indicatorbedrijf beoordeeld op werkbaarheid en proportionaliteit (impact). Dit gebeurt op een structureler en grondiger wijze dan de huidige MKB-toets. ‘Wat slechts een panelgesprek is,’ voegt MKB-Nederland eraan toe.

MKB-Nederland voert aan dat het systeem goed werkbaar is en tientallen procenten in verlaagde regeldruk kan opleveren. Als bewijs wordt gewezen naar Duitsland. De methode voor de indicatorbedrijven is niet meer dan het toepassen van het Standaard Kostenmodel op een modelbedrijf of sector. In Duitsland is deze methode doorontwikkeld voor de horeca. Daar leidt de aanpak tot vereenvoudigingen en verbetering in de uitvoering van wettelijke verplichtingen. Ervaring uit Duitsland leert dat 5 bedrijven per sector samen al een adequaat ‘indicatorbedrijf’ vormen. Ook in Nederland is er al ervaring opgedaan met dit systeem. De ANKO heeft recentelijk deze aanpak toegepast voor de kappersbranche.

"Vlak die regeldruk van de gemeenten niet uit”

Gemeentelijke inspanning in verlaging regels

Tot slot nog een keer terug naar de situatie voor de gastvrijheidseconomie. Regels en controle zijn hard nodig, bijvoorbeeld om ondermijning tegen te gaan. Daar staat tegenover dat de sector zwaar is getroffen door de coronacrisis en dit direct nog voelt. Daar komt bij dat de crisis op middellange termijn voelbaar blijft voor de bedrijven in de vorm van de schuldenberg. Voor het publiek lijkt het voorbij en wordt volop vakantie gevierd en dagjes uit gemaakt. Voor het bedrijfsleven betekent het vaak eerst inlopen op de schulden voordat herstel, renovatie en pas op het eind innovatie aan de beurt zijn. Gastvrij Nederland en MKB-Nederland spraken de minister en de politiek aan op de landelijke regels maar ook gemeenten hebben veel regels. Daar zit nog een extra boodschap voor beleidsmedewerkers bij gemeenten en provincies. "Vlak die regeldruk van de gemeenten niet uit,” meldt Kees van Wijk. "Als je houdt van gezelligheid, reuring, een goed vestigingsklimaat en ontspanning dan moet je een gezond verdienmodel gunnen aan de gastvrijheidssector.”

Verlagen van regeldruk zodat ondernemers makkelijker herstellen van de coronaperiode en zich kunnen richten op innovatie.