Overheid legt scenario op tafel tegen stroomtekort

Dit is een verzekeringsmaatregel die de risico's op prijspieken en uitval van elektriciteit dempt. Aanbieders van elektriciteit krijgen een vast extra inkomen om een deel van de jaarlijkse vaste kosten te dekken. Dit zorgt ervoor dat er voldoende elektriciteit is, ook op piekmomenten.

Minister Van Veldhoven van Klimaat en Groene Groei: "Als het niet waait, of de zon schijnt niet, moeten we toch kunnen vertrouwen op elektriciteit, want daar draait ons land op. Elke verzekeringsmaatregel kent een premie, dus ook deze. Maar hiermee worden niet alleen de risico’s op een tekort aan stroom, maar ook de risico’s op prijspieken gedempt. Zowel voor huishoudens als voor bedrijven is dat van groot belang”.

Het kabinet hoopt in 2028 de eerste capaciteitsveilingen te organiseren met oog op voldoende elektriciteit in 2029-2030. Dit is onder andere afhankelijk van goedkeuring door de Europese Commissie. TenneT zal dit nieuwe systeem uitvoeren: zij organiseert de veilingen en houdt de daadwerkelijke beschikbaarheid van capaciteit – in samenhang met de vraag naar elektriciteit - in de gaten.

Volgens de EU-regels moet dit mechanisme technologieneutraal zijn. Dit betekent dat ook de opslag van elektriciteit in grote batterijen of het verminderen van de vraag naar elektriciteit (vraagrespons) onderdeel kunnen zijn van het capaciteitsmechanisme.

Uit de jaarlijkse Monitor Voorzieningszekerheid van TenneT blijkt dat de in Nederland gehanteerde streefwaarde van maximaal vier uur aan verwachte tekorten per jaar voor alle scenario's al in peiljaar 2030 wordt overschreden. De belangrijkste reden: een stijgende vraag naar elektriciteit, o.a. door datacenters en een verwachte afname van centrales omdat de businesscase voor hen niet meer volstaat.

Ook in het buitenland neemt de elektriciteitsvraag toe en daalt het aantal centrales. Met de keuze om een marktbreed capaciteitsmechanisme in te voeren, sluit Nederland aan bij buurlanden zoals Duitsland, Frankrijk, België, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk die dit ook al hebben of (gaan) invoeren. Daarmee wordt het gelijke speelveld voor investeringen in Nederland verbeterd.

Een marktbreed capaciteitsmechanisme draagt bij aan de continuïteit van het energiesysteem omdat er voldoende aanbod van elektriciteit is. De kosten brengen de netbeheerders bij de eindgebruiker in rekening via tarieven. In de uitwerking van het capaciteitsmechanisme stuurt het kabinet op de betaalbaarheid van deze maatregel.

In samenwerking met de toezichthouder Autoriteit Consument en Markt (ACM) en TenneT, en met betrokkenheid van stakeholders, wordt de invoering verder uitgewerkt. Ook worden de laatste inzichten uit de actualisatie van het Nationaal Plan Energiesysteem (NPE), dat rond de zomer verschijnt, hierin verwerkt.