Bezuinig niet op recreatie en toerisme!

18 maart 2026, de dag van de gemeenteraadsverkiezingen staat bij DMO’s rood omcirkeld in de agenda. R&T vroeg bij Sarel Tempelman (Toerisme Veluwe Arnhem Nijmegen) en Manon Luijten (Visit Zuid-Limbug) wat zij willen bereiken bij gemeenteraden. Destinatie Nederland zet alles op alles om de DMO’s te ondersteunen, met extra aandacht voor de nota Ruimte.

Waarom gemeenten toerisme niet langer mogen onderschatten

Sarel Tempelman is ad interim-directeur van Toerisme Veluwe Arnhem Nijmegen. In de zomer zijn al de gemeenten in zijn werkgebied geïnformeerd over de kracht van toerisme. Gemeenten moeten zich er echt meer bewust van zijn dat het om meer gaat dan economische waarde.

De gemeenteraadsverkiezingen komen eraan, en opnieuw dreigt een cruciale sector onder de radar te verdwijnen: toerisme en recreatie, meent Sarel Tempelman van Toerisme Veluwe Arnhem Nijmegen (TVAN). Hij waarschuwt dat dit niet alleen een gemiste kans is, maar een risico vormt voor de regionale economie. "We hebben al vroeg een brief gestuurd om uit te leggen wat er speelt. Je wilt van je laten horen als DMO, want er staat veel op het spel.”

De blinde vlek van lokale politiek

"Ondernemers in de vrijetijdssector staan onder druk. Diverse exploitatiekosten stijgen snel, stikstofregels knellen en vergunningen worden steeds lastiger. Toch hoor je dan over plannen voor lokale lasten die onze sector hard raken. Lokaal denken – op zichzelf wel te begrijpen bij gemeenteraadsverkiezingen - is sowieso een risico voor onze sector. De vrijetijdseconomie is immers ook regionaal georiënteerd. De consument denkt niet in gemeentegrenzen; een fietsroute loopt bijvoorbeeld door drie gemeenten, een toerist boekt een weekend voor de hele regio.”

Vrijetijd is geen luxe, maar economie en welvaart

Het idee dat toerisme een ‘leuke extra’ is, moet de prullenbak in. De sector is goed voor 6 à 7 procent van de werkgelegenheid in de gemeenten in zijn werkgebied en draagt aantoonbaar bij aan gezondheid en welzijn. Dat zijn harde feiten, het is geen marketingpraat. "Het blijft een soort missiewerk”, zegt Tempelman. Door de vele wisselingen in de lokale politiek moeten raadsleden en nieuwe bestuurders die wat ongrijpbare vrijetijdseconomie steeds opnieuw leren kennen. Het risico van niks doen is dat lokaal gaat voor regionaal. Dat is jammer want toerisme en recreatie zorgen voor banen, maar ook voor welvaart, gezondheid en mentaal welbevinden. "Dat moeten we eigenlijk beter onderbouwen”, meent Sarel. Er is nog een punt dat steekt en dat heeft te maken met financiering en ontwikkelingen op de lange termijn.

Van project naar visie

Het huidige systeem van soms losse subsidies en projectfinanciering is inefficiënt en maakt een organisatie kwetsbaar. Natuurlijk is deze DMO blij met de financiële ondersteuning voor projecten die het beste naar boven halen in deze regio’s. "Maar het gaat vaak over tijdelijk geld en te veel energie zit in plannen en verantwoordingen. Structurele afspraken voor meerdere jaren zijn geen luxe, maar noodzaak. Anders blijven we van project naar project hollen, terwijl de uitdagingen – stikstof, woningbouw, destinatiemarketing – regionaal, complex en langjarig zijn. ”

Het ravijnjaar en de toekomst

Hoe het ravijnjaar uitpakt voor deze DMO is nog niet bekend. Met een kritische blik volgt de ad interim-directeur de ontwikkelingen. "De dreiging van het ‘ravijnjaar’, waarin subsidies mogelijk wegvallen, maakt duidelijk hoe kwetsbaar de sector is. Minder investeren in deze DMO betekent simpelweg minder toerisme, minder werkgelegenheid en minder vitaliteit in de regio. Het zal ook ten koste gaan bij innovatie. Denk aan het inzetten van AI, dat biedt kansen. Je kunt efficiënter worden met AI, maar je moet ook de innovaties opzetten om AI voor je regio te gebruiken. Dat vraagt om visie en middelen. Dan kun je juist net niet nu korten op projecten of innovaties. Zonder die basis blijft innovatie bij mooie woorden.”

Btw-verhoging speelt mee in gemeenteraadsverkiezingen

Met de gemeenteraadsverkiezingen in zicht klinkt in Zuid-Limburg een duidelijke oproep vanuit de toeristische sector: investeer in toerisme, want dat is de investering in brede welvaart. Manon Luijten, algemeen directeur van Visit Zuid-Limburg, benadrukt dat toerisme niet alleen bezoekers bedient, maar ook inwoners. "Tachtig procent van de voorzieningen wordt door eigen inwoners gebruikt. Het gaat daarom bij de verkiezingen meteen om leefbaarheid, niet alleen om recreatie en buitenlandse bezoekers.”

De uitdagingen zijn groot. Grensverkeer en concurrentie vanuit het buitenland spelen mee, terwijl een mogelijke btw-verhoging en stijgende toeristenbelasting de sector onder druk zetten. De btw-verhoging wordt bepaald in politiek Den Haag maar heeft absoluut invloed op lokaal niveau. Het is nog maar de vraag of ondernemers van accommodaties de verhoging kunnen doorberekenen in deze marktomstandigheden waar Limburg in zit. "Gemeenten moeten zich bewust zijn van deze effecten”, stelt Luijten. "Als ondernemers kosten moeten doorberekenen, komt de concurrentiepositie in het geding zeker omdat we dicht bij de grens zijn. Dat vraagt om bewustwording bij de lokale politiek.”

Manifest 10 beleidspunten

Visit Zuid-Limburg nam al proactief het initiatief met de projectgroep Gastvrij Limburg: deze zomer ging een manifest met tien beleidsaanbevelingen naar alle gemeenteraden. De boodschap is helder: toerisme verdient een structurele plek in het beleid. Dat betekent niet alleen promotie van de regio, maar ook de aanbeveling voor robuuste basisinfrastructuur – van parkeervoorzieningen tot wandelroutes. Samenwerking is daarbij cruciaal. Via het project Gastvrij Limburg werken de DMO’s in Limburg, KHN, HISWA-RECRON en de ANWB samen aan kennisdeling en gezamenlijke projecten.

Ook voor de achterkant, de orgware, is vanuit de gemeenteraden aandacht nodig. Luijten ziet kansen in data en digitalisering. Een nieuw dataportaal moet inzicht geven in trends en de lokale effecten, zodat beleid beter onderbouwd kan worden. "We willen als toeristische sector top of mind blijven, op alle niveaus. We werken dan ook continue aan een langdurige en structurele relatie tussen sector en overheid.”

De oproep is duidelijk: toerisme is geen luxe of een melkkoe voor belastingen, maar een pijler van brede welvaart en profijt door de ruime faciliteiten ook in kleinere gemeenten. Gemeenten die dat erkennen, investeren niet alleen in bezoekers, maar in hun eigen inwoners. &

Manon Luijten: "Als ondernemers kosten moeten doorberekenen, komt de concurrentiepositie in het geding zeker omdat we dicht bij de grens zijn.”

Sarel Tempelman: "De consument denkt niet in gemeentegrenzen; een fietsroute loopt bijvoorbeeld door drie gemeenten, een toerist boekt een weekend voor de hele regio.”

Wouter Kempenaar: "Samen met onze partners voeren we de lobby tijdens en na de verkiezingen.”

Destinatie Nederland: Nota Ruimte speelt bij gemeenten en provincies

Met de gemeenteraadsverkiezingen in zicht positioneert Destinatie Nederland zich nadrukkelijk als belangenbehartiger voor DMO’s, CMO’s en VVV’s. Wouter Kempenaar, corporate communicatie & public affairs Destinatie Nederland, schetst een strategie die draait om samenwerking, zichtbaarheid en onderbouwing. "We faciliteren onze partners om in te zetten op lobby en belangenbehartiging rondom de gemeenteraadsverkiezingen. We hebben een positief verhaal te vertellen,” benadrukt Kempenaar. Het doel nu is contact te leggen met gemeenteraden en de lokale politiek te overtuigen van het economisch en maatschappelijk belang van recreatie.

De aanpak is tweeledig. Enerzijds zette de organisatie in het voorjaar in op een onlinepresentatie met tijdlijn en kansen, waarin destinatie organisaties zagen hoe zij invloed kunnen uitoefenen op programma’s, de verkiezingsperiode en de formaties. Anderzijds werkt men aan een blauwdruk gericht op raadsleden, wethouders en formateurs, zodat recreatie een vaste plek krijgt in het lokale beleid. "Samen met onze partners voeren we de lobby tijdens en na de verkiezingen”, aldus Kempenaar.

Nota Ruimte

Opvallend is de bredere context waarin deze inzet plaatsvindt. Afgelopen december heeft Destinatie Nederland een zienswijze ingediend op de Ontwerpnota. Deze Nota geeft richting aan de indeling van ons land voor de komende tientallen jaren. De boodschap in die zienswijze is helder: recreatie en toerisme verdient de ruimte die het nodig heeft. En is van cruciaal belang voor brede welvaart, de economie en maatschappij. Dat verhaal onderbouwt Destinatie Nederland om beleidsmakers te overtuigen.

De organisatie wil niet afwachten hoe de coalitievorming in de gemeenteraad uitpakt, maar zelf het proces actief ondersteunen. Met een expertgroep en goede begeleiding zetten we in op een vernieuwde koers voor Destinatie Nederland, als onderdeel van de pijler sterke sector. Het is een ambitieus plan dat verder gaat dan de komende gemeenteraadsverkiezingen. In 2027 zijn er provinciale verkiezingen, en dat wordt de volgende belangrijke stap in onze belangenbehartiging.

Om raadsleden te overtuigen zijn cijfers belangrijk, maar niet genoeg. Het gaat ook om het gevoel: hoe recreatie en toerisme het dagelijks leven van inwoners en bezoekers verrijkt en de leefomgeving versterkt. Juist die mix van feiten en emotie is bepalend voor succes bij beide verkiezingen.