Hoe ziet toerisme eruit in 2035: Vier toekomstscenario’s voor Europa
Toerisme is een economische motor: wereldwijd groeit de sector anderhalf keer zo snel als de wereldeconomie. In Nederland is het goed voor 4% van het bbp, met €111 miljard aan bestedingen en 771.000 banen. Ook Friesland profiteert: in 2024 bezochten ruim 2,1 miljoen toeristen de provincie. Toch is die brede welvaart niet vanzelfsprekend.
Klimaatverandering, digitalisering en geopolitieke spanningen zetten druk op het huidige model. Wat als groei ten koste gaat van leefbaarheid en natuur? Of als regio’s zelf de regie nemen?
Vier scenario’s voor 2035
Om grip te krijgen op deze onzekerheden ontwikkelde het European Tourism Futures Institute (ETFI), onderdeel van NHL Stenden Hogeschool, samen met de European Travel Commission vier toekomstscenario’s. Deze laten zien hoe het Europese toerisme er in 2035 uit kan zien: van platformdominantie tot lokale veerkracht. Lector Albert Postma: "De scenario’s helpen beleidsmakers, bedrijven en regio’s om strategisch te denken. Wat als het die kant op gaat? En wat betekent dat dan voor ons?”
Een kijkje in de toekomst
Om beter grip te krijgen op die onzekerheid, werkte het European Tourism Futures Institute (ETFI), onderdeel van NHL Stenden Hogeschool, samen met de European Travel Commission (ETC) aan een strategische toekomstverkenning. Het resultaat: vier scenario’s die laten zien hoe het Europese toerisme er in 2035 uit kan zien.
Vier scenario’s voor 2035
Fragmented and familiarToerisme draait in 2035 nog steeds op volle toeren, maar de regie ligt bij grote platformbedrijven zoals bijvoorbeeld Booking of Airbnb. Boekingen verlopen via dezelfde apps en sites, en bezoekers kiezen massaal voor bekende plekken. Europese samenwerking is beperkt. Voor kleine ondernemers is het lastig concurreren, en veel bestemmingen verliezen hun eigenheid.
Coordinated and familiarOverheden trekken meer samen op, met betere afspraken over veiligheid, klimaat en spreiding van bezoekers. Toch blijft het toerisme vooral massaal en gericht op gemak. Bezoekers kiezen bekende plekken, boekingsgedrag verandert nauwelijks en de dominantie van grote spelers blijft.
Collaborative transformationDuurzaamheid is in 2035 geen trend meer, maar een standaard. Reizigers kiezen bewust, beleid wordt lokaal gemaakt, en toerisme is ingebed in bredere maatschappelijke doelen. Technologie helpt bij keuzes die goed zijn voor mens en natuur. Gemeenschappen denken mee en profiteren zichtbaar van wat toerisme oplevert.
Uneven transformationIn sommige regio’s bloeien initiatieven van onderop. Denk aan dorpen die zelf hun toeristisch aanbod organiseren of ondernemers die met minimale middelen iets unieks neerzetten. Maar doordat er geen breed Europees beleid is, groeit de kloof tussen regio’s die kunnen versnellen en regio’s die achterblijven.
Aan de slag met de toekomstscenario’s
De vier scenario’s voor toerisme in 2035 zijn geen voorspellingen, maar denkmodellen. Ze helpen regio’s, beleidsmakers en ondernemers om strategisch vooruit te kijken en keuzes te maken die toekomstbestendig zijn. Volgens lector Albert Postma is het vooral een hulpmiddel voor keuzes in het hier en nu: "De scenario’s helpen beleidsmakers, bedrijven en regio’s om strategisch te denken. Wat als het die kant op gaat? En wat betekent dat dan voor ons?” Zo kun je ermee werken:
- Gebruik ze als gespreksstarter: Organiseer een sessie met stakeholders en bespreek: welk scenario lijkt het meest waarschijnlijk voor onze regio? Wat betekent dat voor onze koers?
- Toets je huidige beleid: Leg je bestaande plannen naast de scenario’s. Zijn ze robuust genoeg als de toekomst anders uitpakt dan verwacht?
- Ontwikkel alternatieve strategieën: Denk na over ‘wat als’-vragen: Wat doen we als platformbedrijven de markt blijven domineren? Of als bewoners meer zeggenschap eisen over toerisme?
- Verken kansen voor innovatie: Vooral de scenario’s ‘Collaborative Transformation’ en ‘Uneven Transformation’ bieden ruimte voor lokale initiatieven, duurzame keuzes en community-based toerisme.
- Maak het concreet: Gebruik de scenario’s als basis voor actieplannen, investeringskeuzes of marketingstrategieën. Zo wordt toekomstdenken onderdeel van je dagelijkse praktijk.
Kansen voor regio’s
De scenario’s zijn Europees van opzet, maar raken ook de regio. Ze bieden handvatten voor gemeenten, ondernemers en gemeenschappen om na te denken over hun rol in toerisme. Postma: "Vooral in de scenario’s ‘Collaborative Transformation’ en ‘Uneven Transformation’ liggen kansen voor regio’s. Daar draait het om betrokken gemeenschappen, duurzame keuzes en ruimte voor initiatief.” De onderzoekers hebben voor bestemmingen nog acht aanbevelingen.
- Stimuleer samenwerking: Werk grensoverschrijdend samen om versnippering tegen te gaan en gezamenlijke oplossingen te vinden voor complexe uitdagingen zoals klimaat, digitalisering en massatoerisme.
- Verklein klimaatrisico’s op lokaal niveau: Pas toerisme aan op klimaatverandering door lokaal maatwerk en investeringen in veerkrachtige infrastructuur en beleid.
- Versterk klimaatmitigatie in de sector: Verminder emissies door duurzame mobiliteit, transparante CO?-metingen en het herzien van marketingstrategieën.
- Versterk mkb’ers via systeemontwikkeling: Geef kleine ondernemers toegang tot data, digitale tools en netwerken zodat ze kunnen innoveren en concurreren.
- Ondersteun community-based en erfgoedtoerisme: Help mkb’ers bij het ontwikkelen van betekenisvolle, lokale ervaringen die bijdragen aan identiteit en inclusiviteit.
- Maak lokale impact zichtbaar: Ontwikkel indicatoren en tools om de ecologische, sociale en economische effecten van toerisme transparant te maken voor beleidsmakers én bezoekers.
- Werk samen met techplatforms: Zorg dat digitale zichtbaarheid niet alleen door algoritmes wordt bepaald, maar ook door waarden als duurzaamheid en lokale betrokkenheid.
- Richt een toekomstlab op: Monitor trends en signalen systematisch om beleid en strategie tijdig aan te passen aan veranderende omstandigheden.
Trefwoorden: toerisme, vakanties, beleid, onderzoek, Europa, toekomstverwachtingen, scenario's
