Nieuw meetinstrument onthult belevingskloof voor slechthorenden in dagattracties
Een baanbrekend onderzoek van Breda University of Applied Sciences (BUas) en Joint Projects heeft aangetoond dat bezoekers met gehoorbeperkingen dagattracties fundamenteel anders beleven dan horende bezoekers. De studie, gesteund door negen partners waaronder CELTH, Apenheul, Gemeente Berg en Dal, Mackrides, Vekoma en Ginder, leidde tot de ontwikkeling van een innovatief meetinstrument dat beleving en inclusiviteit in kaart brengt.
Het onderzoek richtte zich op de vraag: hoe ervaren mensen met gehoorproblemen een attractie, en hoe kan die ervaring verbeterd worden? De onderzoekers, onder leiding van Karin Stiksma (Joint Projects) en Wim Strijbosch (BUas), ontwikkelden een meetinstrument dat emoties, vermoeidheid, sensorische waarneming en cognitieve inspanning registreert. Dit gebeurde via vragenlijsten, interviews en biometrische metingen zoals huidgeleiding.
Opvallende resultaten
De tool werd getest bij de gorillavoederpresentatie in Apenheul, met 17 slechthorende en 14 horende deelnemers. De resultaten waren opvallend: slechthorenden ervaarden minder positieve emoties, meer frustratie en vermoeidheid, en hadden moeite om informatie te volgen. Hun aandacht ging vooral uit naar het overbruggen van barrières, zoals slechte geluidskwaliteit en het ontbreken van visuele ondersteuning.
Verschillen in beleving
- Bezoekers met gehoorproblemen rapporteerden minder betrokkenheid, meer luisterinspanning en meer vermoeidheid.
- Hun aandacht ging vaker naar barrières overbruggen dan naar genieten.
- Kleine aanpassingen – zoals niet wegdraaien tijdens het spreken, ondertiteling en visuele ondersteuning – verbeteren de ervaring sterk.
- Universeel ontwerp komt niet alleen mensen met een beperking ten goede, maar verbetert de beleving voor iedereen.
- Duidelijke communicatie over bestaande toegankelijke voorzieningen vermindert onzekerheid en frustratie.
Een belangrijk inzicht was dat slechthorenden zich meer richten op de context en sociale omgeving dan op de inhoud van de presentatie. De beleving is dus niet slechts "minder” dan die van horenden, maar wezenlijk anders. Kleine aanpassingen, zoals ondertiteling, visuele cues en het vermijden van auditieve verrassingen, bleken de ervaring aanzienlijk te verbeteren.
Veel mogelijk om ervaring te verbeteren
Tips vanuit de onderzoekers waren er volop. Zo kun je drukke momenten zichtbaar maken zodat mensen met een gehoorbeperking rustige momenten voor een bezoek kunnen kiezen, mensen uitnodigen om vooraan te zitten, medewerkers trainen in naar publiek te kijken en veel gebaren te maken en een multi zintuigelijke presentatie te ontwerpen waar bijvoorbeeld ruiken, voelen of proeven onderdeel van uitmaken. Inhoudelijk zijn mensen met een gehoorbeperking meer gebaat bij minder feiten in de presentatie en meer het verhaal. Ook is het fijn dat filmpjes zijn ondertiteld en kan de tekst van presentatie op papier of online worden aangeboden. Tot slot kunnen attracties meer aandacht schenken aan een goede akoestiek, een ringleiding en boventiteling.
Denken vanuit sociale beleving
Het meetinstrument is ontwikkeld in cocreatie met ervaringsdeskundigen en biedt een universeel model dat ook toepasbaar is op andere beperkingen. "We moeten afstappen van het medische model en denken vanuit sociale beleving,” aldus Stiksma. "Inclusie is niet alleen een morele plicht, maar ook een economische kans.” Wim Strijbosch besluit "Mensen bezoeken een attractie niet om aan hun beperking herinnerd te worden, maar om te genieten en te verbinden. Het juiste ontwerp kan daarin het verschil maken.”
De onderzoekers roepen attractieparken op om bewust te ontwerpen voor een inclusieve beleving. Het rapport wordt op 25 augustus gepresenteerd tijdens het World Leisure Congress. Organisaties kunnen het volledige rapport en het meetinstrument opvragen via BUas of Joint Projects.
