Kunnen we de opgaven van de leefomgeving aan?
Op 19 december 2023 brengt de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur (Rli)
zijn advies ‘De uitvoering de baas: omgaan met belemmeringen bij de uitvoering
van beleid voor de fysieke leefomgeving’ uit. Of zijn de opgaven té groot geworden?
Nederland staat voor grote opgaven in het domein van de leefomgeving. Sommige
van deze opgaven spelen al decennia. En ze worden urgenter; het woord crisis
valt dan ook steeds vaker. Hoewel er op tal van terreinen beleidsdoelen en
maatregelen zijn geformuleerd, worden deze vaak niet, of niet op tijd,
gerealiseerd. Zo blijven de grote maatschappelijke vragen van vandaag
voortduren, om over het begin van een antwoord op de opgaven van morgen nog
maar te zwijgen.
De beleidsuitvoering hapert op steeds meer terreinen, met als gevolg dat de
doelen en ambities van de overheid de laatste jaren maar heel beperkt worden
gerealiseerd. Over dat gebleken gebrek aan uitvoering gaat dit advies. Dit
advies richt zijn vizier op het (on)vermogen van de overheid en andere
betrokken partijen om in de praktijk te realiseren wat beleidsmatig wordt
afgesproken.
Het advies behelst een
oproep om de beleidsontwikkeling en de uitvoeringspraktijk beter met elkaar in
balans te brengen. Het advies wordt aangeboden aan de bewindslieden van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,
Infrastructuur en Waterstaat, de minister van Economische Zaken en Klimaat en
de minister voor Klimaat en Energie.
De raad doet in zijn
advies aanbevelingen die kunnen bijdragen aan de door vele partijen besproken
en gewenste ‘nieuwe bestuurscultuur’.
Op verzoek van de Rli heeft adviesbureau BMC voor het adviestraject tien
case-studies uitgevoerd. Deze cases zijn: Anti-verdrogingsbeleid,
Energiebesparingsplicht, Huishoudelijk afval, Natuurnetwerk Nederland, Mobility
as a Service (MaaS), Programma aardgasvrije wijken, Programma hoogfrequent
spoorvervoer, Slib- en speciebeleid, Stedelijke verdichting en Wind op Land.
Op basis van een analyse van de tien casestudies heeft de
raad besloten om in de tweede fase van het adviestraject vijf aspecten van
uitvoeringskracht nader te analyseren: structurele schaarste, stapeling van
beleid, ongelijke verdeling van lasten en baten, gebrekkige gebiedsgerichte
organisatie en 'angst, zelfcensuur en handelingsverlegenheid'.
