“Video killed the radio star” – Is theater het volgende slachtoffer?

Verzet

Deze tijden kunnen worden gezien als ontwrichtend. Miller, Licket en Ladd (2018), omschrijven een ontwrichting als een verandering die voorheen bestaande producten, diensten en processen onbruikbaar maakt. De huidige situatie is ontwrichtend voor de culturele sector door de maatregelen die opgelegd zijn door de overheid (1,5 meter afstand houden, maximumaantal bezoekers). Theaters, festivals en andere evenementen worden hierdoor direct geraakt, zelfs zodanig dat operationeel blijven vrijwel onmogelijk wordt.

Cultuur versus entertainment

Uit welke elementen bestaat de cultuursector nu eigenlijk? Het CBS schreef in 2015 dat een bedrijf onderdeel is van de cultuursector als het zich bezighoudt met culturele en media-activiteiten ongeacht of dit de belangrijkste zakelijke activiteit is van het bedrijf. Onder deze activiteiten vallen voorbeelden als erfgoed, films, boeken en de uitvoerende kunst. Daarnaast moeten we kijken naar definitie van de entertainmentindustrie die volgens Moss (2009) vergeleken kan worden met de cultuurindustrie. Moss stelt namelijk dat producten, zowel tastbaar als ontastbaar, die als hoofddoel hebben het aanspreken en fascineren van publiek onderdeel zijn van de entertainmentindustrie.

Hierdoor kan je dus stellen dat activiteiten in de culturele sector overeenkomsten hebben met de activiteiten in de entertainmentindustrie.

Meerdere verdachten

Er zijn de laatste jaren meerdere trends in de entertainmentindustrie die verregaande gevolgen hebben gehad. Denk bijvoorbeeld aan de toegankelijkheid van online entertainment aangeboden door streamingdiensten zoals Netflix, Spotify en Disney+. Volgens Korgaonkar (2017), is de laagdrempeligheid van streamingdiensten de grote reden waarom bedrijven zoals Netflix de entertainmentindustrie overnemen. De belangrijkste rol van Netflix was tot kort het faciliteren van toegankelijke content voor consumenten. Echter, een andere verschuiving in deze sub-sector van de entertainmentindustrie, is dat producenten van content zelf met eigen streamingplatforms op de proppen kwamen. Een voorbeeld daarvan is de Walt Disney Company die in 2019 het streamingplatform Disney+ op de markt bracht. Disney was eerst afhankelijk van Netflix om content bij de consument te krijgen. Door het ontwikkelen van een eigen platform, werd de faciliterende rol van Netflix plots irrelevant. Netflix reageert hierop door zelf content te produceren en is daardoor minder afhankelijk van producenten zoals Disney en Universal Studios. (Barnes, 2019). Parallelle ontwrichtingen kunnen ontdekt worden in de theaterwereld. Vlaams entertainment gigant Studio 100, bouwde een eigen theater in België in plaats van met een productie door het land te gaan toeren. Producenten beginnen langzaam met het uitschakelen van de tussenpersoon. Ze zien steeds minder de toegevoegde waarde van theaters als locaties om producties te faciliteren.

De hoofdrol

De rol van een theater enkel als facilitator is geen vast gegeven meer. Zeker niet in een snel-veranderende entertainmentindustrie. Volgens de Raad van Cultuur is het essentieel om te differentiëren. Theaters kunnen kijken naar een andere rol die zij kunnen aannemen binnen de entertainmentindustrie. Dit betekent niet per se dat zij zelf in de schoenen van de producent moeten gaan staan, zoals Netflix deed. Hoe dan ook, om te begrijpen welke rollen relevant kunnen zijn voor theaters, moet men eerst kijken naar wat de toegevoegde waarde is richting het publiek. Volgens een artikel van Bickett (2020) verbindt het aanbod van muziek, video’s, boeken en andere vormen van kunst via digitale platformen individuen nog steeds, maar de voordelen van live concerten en evenementen zijn en blijven een essentieel onderdeel van de ervaring. Daaraan voegen Radbourne, Johanson en Glow (2014) toe in een onderzoek dat het bezoeken van een live uitvoering het "live-aspect” een cruciale factor is in het beoordelen van een beleving als luisteraar of bezoeker. Theaters bieden live-belevingen binnen de culturele sector, dit is de toegevoegde waarde voor producenten en publiek die deze producten en diensten afnemen. Deze unieke waardepropositie moet worden benut.

‘Immersive’-belevingen

Een sector binnen de entertainmentindustrie die zich de rol van het leveren van deze live-belevingen richting consumenten eigen heeft gemaakt, is de attractieparkensector. Strijbosch (2019) ziet deze attractieparken als onderdeel van de entertainmentindustrie en de investeringen van de afgelopen tijd in nieuwe attracties en belevingen laten zien meer bezoekers aan te trekken. Een voorbeeld van zo’n massale investering is ‘Star Wars – Galaxies Edge’. Een themagebied dat geopend is in twee van de zes Walt Disney Company’s resorts. Het revolutionaire themagebied gebaseerd op de succesvolle franchise van Lucasfilm heeft niet alleen attracties maar is een enorm "immersive world”. Volgens Bob Chapek, CEO van de Walt Disney Company, komen gasten niet slechts meer voor losse attracties, maar om ondergedompeld te worden in een fantasie en hun eigen verhaal te leven. (King, 2019). Als we dit principe toepassen op theater, is een voorstelling door een producent de attractie. Het onderdompelen van gasten gebeurt in het theater zelf. Wat een theater dus kan leren van Disney, is het doorzetten van een verhaal voor en na de voorstelling.

Om het budget van The Walt Disney Company te vergelijken met dat van een Nederlands theater is natuurlijk onzin. Ondanks dat, zijn er voorbeelden van ‘immersive’-belevingen in de cultuur sector. In Amsterdam heeft Moco museum een expositie geopend genaamd ‘Digital Immersive Art’ (Moco, 2020). Ondanks dat ‘immersive’-belevingen niet geheel nieuw zijn in sommige delen van de culturele sector, is het zeker geen standaard business model voor theaters.

Hier rust ‘the radio star’

Uiteindelijk zal niet alleen het Corona virus de rol van theaters voor de maatschappij en de economie veranderen. De snel veranderende entertainmentindustrie zal op de huidige rol als facilitator van de kunst niet lang meer een alleenrecht hebben. Te veel partijen hebben hiervoor inmiddels via een directe weg de consument al weten te vinden. Deze veranderingen zullen uiteindelijk leiden tot disruptieve innovaties: de introductie van een product, service, proces of organisatorische verandering die activiteiten van huidige spelers in de markt ontregelt (Millar, Lockett, & Ladd, 2018). Of theaters het volgende slachtoffer worden in de veranderende entertainmentindustrie zal duidelijker worden in de toekomst. Het hangt af van het innovatievermogen (en de wil). Hoe dan ook, een verandering is nodig om niet hetzelfde lot tegemoet te zien als de ‘radio star’. Corona kan daarin een katalysator zijn.

Auteur

Leslie Saffrie, student, Leisure & Events Management, studierichting Attractions & Theme Parks Management, Breda University of applied sciences, lesliesaffrie@gmail.com

Bibliografie

• Barnes, B. (2019, November). Netflix Was Only the Start: Disney Streaming Service Shakes an Industry. Retrieved from The New York Times: https://www.nytimes.com/2019/11/10/business/media/Disney-Plus-streaming.html
• Bickett, M. (2020). Coronavirus instrument of change: How the arts will usher in a new era. In e. a. Lawrence Knorr, After the Pandemic : visions after life post COVID-19 (pp. 94-98). Mechanicsburg, Pennsylvania: Sunburry Press, Inc. .
• CBS. (2015). Satellietrekening cultuur en media 2015. Den Haag: CBS.
• Islamaj, D. (2018, februari). Studio 100 bouwt tijdelijk pop-up theater in Puurs. Retrieved from VRT: https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2018/02/09/studio-100-neemt-puurs-als-uitvalsbasis-voor-toekomstige-spektak/
• King, D. (2019, September). ‘Star Wars: Galaxy’s Edge’ Is The Future Of Immersive Storytelling At Disney. Retrieved from Forbes: https://www.forbes.com/sites/darrynking/2019/09/03/star-wars-galaxys-edge-is-the-future-of-immersive-storytelling-at-disney/#1ce2d9977564
• Korgaonkar, S. (2017). Paradigm Shift: Streaming. Retrieved from From the Living Room to your Pocket: http://www.personal.psu.edu/users/s/p/spk5552/assign5.html
• Millar, C., Lockett, M., & Ladd, T. (2018). Disruption: technology, innovation and society. Technological Forecasting and Social Change an international joural 129, 254-260.
• Moco. (2020). Exposities. Retrieved from Moco Museum: https://mocomuseum.nl/tentoonstelling-moderne-kunst/
• Moss, S. (2009). An introdcution to the Entertainment Industry. In S. Moss, The Enterainment Industry: An Introduction (pp. 1-17). Oxfordshire: CAB International.
• Netflix. (2020, April). Netflix Q1 2020 Earnings Interview. Retrieved from YouTube: https://www.youtube.com/watch?v=d-s50JhC4aw&t=1s
• Radbourne, J., Johanson, K., & Glow, H. (2014). The value of ‘being there’: How the live experience measures quality for the audience. Coughing and clapping : investigating audience experience, 55-68.
• Strijbosch, W. (2019). Theme parks and happiness. Uncover - Leisure for a better world, 8-9.
• van Hees, M., & van der Waarden, J. (2020, mei 18). Brief aan minister van Engelshoven – Snelle innovatie door culturele en creatieve sector nodig. Retrieved from Raad voor Cultuur: https://www.raadvoorcultuur.nl/documenten/brieven/2020/05/18/scenariobrief-aan-minister