Geplaatst op: 13-01-2021
Auteur: Peter Bekkering
NRIT
Publicatie: 2020-06

Wat is het toekomstperspectief voor de vrijetijdssector?

Lancering Trendrapport toerisme, recreatie en vrije tijd 2020

Wat is het toekomstperspectief voor de vrijetijdssector?

Hoe ziet de duurzame ontwikkeling van de vrijetijdssector eruit tijdens en na de COVID-19-crisis? Dat was het centrale thema van de online lunchbijeenkomst ‘Trendrapport Live’, waar de 38e editie van het Trendrapport toerisme, recreatie en vrije tijd werd gepresenteerd, "de ‘bijbel’ van de Nederlandse vrijetijdsindustrie”, zoals Stef Driessen van ABN AMRO het in zijn bijdrage noemde.

Een centrale rol in de bijeenkomst was er voor de vier toekomstperspectieven die CELTH ontwikkelde voor de bezoekerseconomie na de coronacrisis: twee vanuit het IK perspectief – scenario 1 business as usual (gecontinueerde groei bezoekerseconomie) en scenario 2 survival of the fittest (ineengestorte bezoekerseconomie) en twee vanuit het WIJ perspectief – scenario 3 business as unusual (bezoekerseconomie in transitie) en scenario 4 verantwoord toerisme (getransformeerde bezoekerseconomie). Zie ook R&T 2 – 2020, pagina 30-35.

"Geef ons perspectief” maar de toekomst ziet er anders uit

De aftrap van de interactieve online lunchbijeenkomst, waarvoor een recordaantal van 500 mensen zich had aangemeld, werd verzorgd door Albert Postma, lector scenarioplanning van ETFI en CELTH. Postma had zijn presentatie niet voor niets ‘Geef ons perspectief!’ genoemd, want het is daar waar de branche steeds opnieuw om vraagt: perspectief om terug te keren naar een situatie die de branche heeft gehad. Hij benadrukte dat het echter ook van belang is om ons scenario’s in te beelden van een toekomst die er anders uit gaat zien dan voorheen. "Er zijn namelijk veel krachten in de wereld die de toeristische wereld uit balans brengen en krachten die van invloed zijn op hoe de bezoekerseconomie zich wereldwijd ontvouwt. En er zijn ook krachten die ons zo uit balans brengen dat er een situatie ontstaat die we niet zo goed kennen. Deze zogenaamde ‘zwarte zwanen’ zijn disruptief en kunnen een nieuw evenwicht laten ontstaan.”

 
TrendrapportLive2020 Anouk van Eekelen (NBTC) presenteerde Trendrapport Live!

Welk scenario heeft voorkeur in het vakgebied?

Na afloop van de presentatie van Albert Postma werd aan het publiek gevraagd welk scenario ze het meest wenselijk vonden en welke het meest waarschijnlijk. Op de eerste vraag was het antwoord overduidelijk: scenario 4, verantwoord toerisme (59%). Terug naar het oude – scenario 1, business as usual – scoorde daarentegen erg laag (10%).

Bij de tweede vraag, de ontwikkeling van het meest waarschijnlijke scenario was er een totaal ander beeld: de twee ‘ik’ scenario’s 1 (33%) en 2 (45%) scoorden het hoogste, met scenario 2 survival of the fittest als uiteindelijke winnaar. De twee ‘wij’ scenario’s bleven daar ver bij achter.

Driessen: "geen gebrek animo bij mensen om te reizen”

De tweede spreker was Stef Driessen, sector banker leisure bij ABN AMRO. Hij prees het Trendrapport als een "must read” en "de ‘bijbel” van de Nederlandse vrijetijdsindustrie”. Volgens Driessen wordt het perspectief voor de branche voor een belangrijk deel bepaald door de mate waarin de overheid steun wil verlenen. Driessen verwacht dat de anderhalvemetereconomie nog een tijd zal aanhouden en riep daarom ondernemers op om bij een kredietaanvraag goed uit te splitsen welk deel van de omzet ‘anderhalvemeterproof’ is. "Terrasomzet en bezorgomzet zijn meer anderhalvemeterproof dan bijvoorbeeld volle zalen.” Ook benadrukte hij dat er geen gebrek aan animo bij het publiek is om te reizen.

Albert Postma:"Deze ‘zwarte zwanen’ zijn disruptief en kunnen een nieuw evenwicht laten ontstaan”

Tips: aandacht voor hygiëne en de annuleringsvoorwaarden

Driessen had ook een aantal tips voor de branche, met name voor reisondernemers en aanbieders van groepsaccommodaties. "Consumenten selecteren momenteel aan de hand van twee criteria, hygiëne en annuleringsvoorwaarden. Daarom adviseer ik om bij groepsaccommodaties een hoog en laag tarief aan te bieden, waarbij annuleren bij een hoog tarief tot op het laatste moment mogelijk is.” Een ander advies was om te kijken naar businessmodellen zoals van McDonald’s en Domino’s. Driessen stelde voor dat je als ondernemer in de vrijetijdssector moet gaan praten met franchisenemers van de fastfoodketens in de vorm van een coachingsgesprek. "Wat zij goed doen is het sturen op doorstroomsnelheid. Van gerechten en van de gast zelf, bijvoorbeeld door te digitaliseren.”

"Pak de drempels aan”

Ook riep hij de branche op om drempels aan te pakken, aangezien dat leidt tot een hogere omzet en marge. "Neem schoonmaak, dat kan een drempel zijn om niet meer te boeken. Daarom roep ik op om daar niet op te bezuinigen. Het is namelijk goed voor je herhalingsbezoek en voor de mate waarin je wordt aangeraden bij vrienden.” Belangrijk was verder om zo’n vijf procent van de omzet te herinvesteren en daarbij goed te kijken naar de mogelijkheden voor regionale samenwerking.
Wat Driessen aansprak bij attractieparken was dat ze hun verdienmodel verbeteren door niet meer te focussen op bezoekersaantallen, maar op spreiding en op de besteding per bezoeker. In dat opzicht kan de branche nog veel leren van hoteliers, aldus Driessen. Hij sloot af met een positieve boodschap. "Het leven wordt straks weer gevierd, want mensen smachten om dat te doen: met mes en vork, op reis of in uw prachtige onderneming.”

Martijn van Vliet over toerisme in Amsterdam: "je hebt een behoorlijk lege stad met allerlei voorzieningen die marginaal gebruikt worden”

Reacties van Luke Slager, Martin Cnossen en Martijn van Vliet

Nadat het eerste exemplaar van het Trendrapport online was gepresenteerd, was het de beurt aan drie professionals uit het werkveld: ondernemer Luke Slager van Molecaten, directeur-bestuurder Martin Cnossen van Merk Fryslân en chief economist Martijn van Vliet van de gemeente Amsterdam.

Luke Slager: "toerisme is emotiegedreven industrie, ga voor beleving”

Als eerste kwam Luke Slager aan bod, directielid en mede-eigenaar van Molecaten, dat zowel vakantieparken als dagattracties in huis heeft. Na een vraag vanuit de chat liet Luke weten in de toekomst meer aandacht te schenken aan de dagbezoekers voor zijn parken. Daar liggen nog kansen. "We hebben bijzonder goede zomermaanden achter de rug, de periode waar we het vooral van moeten hebben. En ook als corona achter de rug is verwachten we goede jaren.” Op de vraag of internationale bedrijven de vrijetijdsmarkt gaan domineren, of dat er een revival komt van nationale en regionale spelers, antwoordde Slager dat de internationale bedrijven zich vooral zullen richten op de massa en met relatief kleinere marges de parken exploiteren. "De ruimte voor kleinere bedrijven zit hem vooral in het specialistische aanbod. Met thematische beleving en een hoge mate van authenticiteit val je op. Juist omdat toerisme een emotiegedreven branche is zie ik vooral in die beleving kansen.”

Cnossen: "dikke plak kaas op de boterham maar wel met grote gaten”

Ook Cnossen was tevreden over de afgelopen maanden: "De cijfers voor Friesland zien er goed uit. Daarbij is de plak kaas dikker dan ik voor dit seizoen had verwacht, maar wel met diepe gaten voor een aantal sectoren zoals groepsaccommodaties en de bruine vloot.” Nu corona langer duurt, zal er echter ook iets in beweging moeten komen om de ontwikkeling van een duurzame sector te versnellen. "Het moet gaan versnellen, wat er al langer gaande was. Met Merk Fryslân hebben we in 2017 geadviseerd bij het rapport Perspectief 2030, waarin we inzetten op kwaliteitstoerisme. En de provincie kwam in april 2020 met Gastvrij 2028 met eveneens nadruk op kwaliteitstoerisme en daarnaast op duurzaamheid.”

Martijn van Vliet: "toerisme in Amsterdam is niet maakbaar”

De laatste spreker was Martijn van Vliet, chief economist van de gemeente Amsterdam. In de hoofdstad was het in vergelijking met Friesland een ander verhaal. "De situatie in Amsterdam was en is vrij dramatisch als je kijkt naar de bezoekerseconomie.” Daarbij benadrukte hij dat er daarnaast de laatste jaren een discussie was in Amsterdam over de omvang van de bezoekerseconomie. "Dat is nu een dilemma. Je hebt een behoorlijk lege stad met allerlei voorzieningen die marginaal gebruikt worden. Inmiddels hebben we als gemeente een discussie gehad en daaruit is naar voren gekomen dat we niet terug willen naar hoe het was. Waar willen we dan wel naartoe? Naar ‘waardevol toerisme’. Met toeristen die ‘waarde’ toevoegen aan de stad.

Hoopvolle toekomst

Aan het eind van de bijeenkomst hebben alle kijkers van Trendrapport Live samen een wordcloud gemaakt waar ze de vraag "Heeft deze coronacrisis ook iets goeds gebracht” hebben beantwoord. En die woorden geven ook weer hoop.

 
WordcloudTrendrapportLive2020
Wordcloud: Wat is er op korte termijn, tijdens deze crisis, nodig om de vrijetijdseconomie te laten overleven? 

Bestel Trendrapport toerisme, recreatie en vrije tijd

Het ‘Trendrapport toerisme, recreatie en vrije tijd’ voert u langs de belangrijkste toeristisch-recreatieve ontwikkelingen van 2019-2020. CBS, CELTH, NBTC Holland Marketing en NRIT werkten bijna een jaar samen aan dit rapport. Aan de hand van meer dan 300 figuren worden deze cijfermatig toegelicht. Deze ontwikkelingen worden aangevuld met visies en inzichten van toonaangevende branche- en kennisorganisaties uit de sector voor dit jaar en waar mogelijk voor 2021. Bestellen gaat eenvoudig via de website van NRIT: www.nritmedia.nl/store/54/


Trefwoorden: vrijetijdssector, horeca, attractieparken, cultuur, dagrecreatie, evenementen, horeca, reisbranche, retail, sport, toerisme, verblijfsrecreatie, watersport, corona, crisis, toekomstperspectief, onderzoek, beleid

||| Blogs |||

30/03/20
VrijetijdsTrends 2020 en de invloed van Corona: Thuisentertainment, lokalisering, on- en offline, herstel of crisis
Het Coronavirus heeft een grote impact op ons vrijetijdsgedrag. In een paar weken tijd zijn ons gedrag en de VrijetijdTrends 180 graden gedraaid. De vraag is: wat gebeurt er als deze crisis weer op zijn retour is?
26/03/20
De wederopbouw van de vrijetijdssector
Wat gaat de coronacrisis onze sector van almaar meer-meer-meer opleveren? Wat boeit onze gasten in de toekomst nu echt?
24/03/20
Leidt het coronavirus straks tot een reset in ons denken en handelen?
En dan nu wat positief nieuws over het coronavirus2020. Alleen al om de allitererende getallen zou j...
27/12/19
Wat een nepjaar was het eigenlijk…
Het is december 2019. De maand van oliebollen, pepernoten, kerstbomen, kadostress en koffiedik kijke...
14/11/19
Naar toekomstgerichte bewuste bestemmingen
Column van Menno Stokman (CELTH) over de nieuwe rol van de gastvrijheidsindustrie

||| Twitter |||

||| Nieuws |||

22/01/21
673 duurzame accommodaties voor recreatie, vakantie en zakelijke markt ontvangen het Green Key certificaat 2021
Vandaag worden door het keurmerk Green Key 673 certificaten verstrekt aan ondernemers in de toeristi...
24/12/20
Fijne feestdagen en een voorspoedig 2021
De vrijetijdssector heeft een ongekend jaar achter de rug. De COVID-19-pandemie is na de Tweede Wereldoorlog de meest ingrijpende gebeurtenis die we met z’n allen meemaken. Een jaar met vrijheidsbeperkingen, naasten die we niet konden zien of ons zijn ontvallen, ongelofelijk veel psychisch en medisch leed, maar ook hoop, veerkracht en saamhorigheid.
24/12/20
Helpt de COVID-19 crisis tegen klimaatverandering?
De COVID-19 crisis heeft grote gevolgen voor de carbon footprint van de Nederlandse vakantieganger in 2020. In hoofdstuk 10 van deel 2 van het Trendrapport 2020 is een gedetailleerd overzicht van de carbon footprint van de Nederlandse vakantieganger in 2019 te vinden. Daaruit blijkt zonneklaar dat reisafstand de belangrijkste parameter is voor de carbon footprint.
17/12/20
Trend: kun je meer doen met saamhorigheid?
Uit het Trendrapport toerisme, recreatie en vrije tijd 2020 is de stemming meegenomen van het Nederlands publiek van afgelopen zomer. Consumenten bestempelen de periode als ‘pittig’. De positieve zijde is dat vaak het begrip ‘saamhorigheid’ wordt gemeld. Kun je daar meer mee in recreatief beleid of in je bedrijf?
16/12/20
Is de reiziger bereid om te betalen voor klimaatcompensatie?
Melise Rikels, studente Tourism Management van NHL Stenden Hogeschool in Leeuwarden, heeft op vrijdag 11 december de TUI-CELTH Sustainable Tourism Thesis Award 2020 gewonnen. Deze award wordt ieder jaar uitgereikt aan de student met de beste scriptie van Nederland over duurzaam toerisme.
09/12/20
Roompot opent volgend jaar nieuw Qurios park in Gulpen
Op een locatie in de heuvels van Zuid-Limburg plant Roompot volgend jaar een nieuw Qurios vakantiepark te openen. Op steenworp afstand van het bekende drielandenpunt in Vaals komen 185 duurzame cottages die zich in de heuvels van het Zuid-Limburgse Heuvelland zullen integreren.
26/11/20
Exclusief voor leden
Wenteltoren geeft prachtig uitzicht over Waddenzee en achterland
De nieuwe 25 meter hoge uitkijktoren 'Marsktårnet' is ontworpen door het wereldberoemde Deense architectenbureau BIG en zal vanaf voorjaar 2021 onderdeel uitmaken van de Deense toeristische leisure en educatielocatie aan de rand van het moeraslandschap in Nationaal Park Waddenzee.
23/11/20
Multatuli Studentenprijs voortrekkershutten zonder drempels
BUas-studente Nienke Steenbergen heeft met haar scriptie ‘Trekkershutten zonder drempels de Multatuli Studentenprijs 2020 gewonnen.