Geplaatst op: 15-12-2020
Auteur: Loreen Scharf &Swen Waterreus
Inholland
Publicatie: 2020-1-2

Mahahual: Bestemming of woonplaats?

Een studie over de impacts van cruisetoerisme op een Mexicaans kustdorp

Mahahual: Bestemming of woonplaats?

Cruisetoerisme groeit nog steeds en wordt gekenmerkt door een zeer brede reikwijdte die vele andere sectoren raakt (Brida, Riaño & Zapata, 2011). Mede daardoor kent het ook vele impacts op bestemmingen en bewoners, zowel positief als negatief. Bewoners spelen een belangrijke rol in de bezoekerservaring in een bestemming en daarom is acceptatie en steun van de lokale gemeenschap aan toerisme essentieel. Lokale gemeenschappen zouden moeten worden betrokken in de ontwikkeling van toeristische bestemmingen. 

Mahahual is een dorp aan de Mexicaans Caribische kust. De haven Costa Maya ontvangt rond de miljoen bezoekers per jaar (zie: https://www.ceicdata.com/en/mexico/cruise-arrivals-and-cruise-passenger-arrivals) en is daarmee de tweede grootste cruisebestemming van het land (zie: www.cruisemapper.com). In het voorjaar van 2019 is er kwalitatief onderzoek gedaan in samenwerking met Takata Experience, een lokaal onderzoekscentrum, onderdeel van een duikschool, naar de sociaal-culturele impact van cruisetoerisme in het dorp met als doel om oplossingen te vinden om de gemeenschap er meer van te laten profiteren.

Sociaal-culturele impacts zijn per definitie subjectief en gewoonlijk moeilijk meetbaar omdat er zoveel factoren een rol spelen (Fletcher et al., 2013). Voor deze studie is er gekozen om te kijken naar de volgende aspecten: kenmerken van de bestemming, kenmerken van bewoners, gevoelde sociaal-culturele impacts door bewoners en het havenmanagement (Brida, Riaño & Zapata, 2011; Deery, Jago & Fredline, 2012; Faulkner & Tideswell, 1997; Klein, 2011).

Voor wat betreft de bestemming- en bewonerskenmerken werd gevonden dat zo’n 85% van de bewoners van Mahahual werkzaam is in het toerisme. Het dorp kent dus een sterke economische afhankelijkheid. Deze afhankelijkheid zou de reden kunnen zijn waarom de bewoners aangeven contact met toeristen nog steeds te appreciëren, ondanks dat het dorp volgens bestaande theorieën (zoals de Irritation Index van Doxey, 1975, zie Fletcher et al., 2013) reeds een aversie tegen toeristen zou moeten vertonen. Daar komt bij dat bewoners aangeven weinig tot geen vertrouwen te hebben dat lokale leiders het toerisme in goede banen kunnen leiden en ze voelen ook geen betrokkenheid in de verdere ontwikkeling van toerisme in hun dorp.

Onder de gevoelde sociaal-culturele impacts van bewoners is gevonden dat infrastructuur en publieke diensten niet toereikend zijn voor de alsmaar groeiende bewoners- en toeristenaantallen in het dorp. Riool, waterzuiveringsinstallaties en afvalverwerking zijn overbelast. Het wegennetwerk takelt af en gezondheidszorg- en veiligheidsdiensten kunnen het nieuwe aantal mensen niet aan. Dit heeft ook zo zijn effect op omliggende natuur waarvan veel mensen afhankelijk zijn voor hun werk in de visserij of toeristische diensten. Terwijl toerisme zich bezighoudt met het vermaken van mensen, lukt dit eigenlijk helemaal niet voor de bewoners. Die klagen steen en been over het gebrek aan vermaak in en rond het dorp. Dit heeft tot gevolg dat velen in hun vrije tijd het dorp verlaten en hun geld elders uitgeven. Maar meer nog staat dit een gevoel van gemeenschap in de weg.

Gekeken naar havenmanagement wordt duidelijk dat de haven eigendom is van de zeer welvarende ITM Group. Er zijn verschillende zwembaden, entertainmentcentra, restaurants en bars en bovendien biedt Costa Maya zelf vervoer, tours, beach clubs en zelfs hotels aan. Er blijft zeer weinig over voor lokale ondernemers om aan te verdienen. Gezien de hoeveelheid geld dat er verdiend wordt aan de cruisetoeristen en het grote aantal toeristen in het dorp is het opvallend dat een groot deel van de 1000 bewoners van Mahahual nog in houten hutten leeft, zonder fundamentele voorzieningen als stromend water, rioolaansluiting en afvalvoorziening.

Al met al is er een oneerlijke verdeling van inkomsten en wegen de baten op dit moment niet op tegen de kosten voor de bewoners van Mahahual. Desondanks is er wel draagvlak voor toerisme omdat men zich zeer bewust is van hun economische afhankelijkheid. Echter, als de situatie niet verbetert en de bewoners zich uitgesloten blijven voelen van het toerismemanagement is het zeer denkbaar dat dit in de nabije toekomst zal veranderen.

Er zijn aanbevelingen gegeven hoe dit negatieve scenario te voorkomen. Een daarvan is het opzetten van een marktplaats die de culturele diversiteit van het dorp benut. Op de markt kan worden gehandeld, maar kunnen mensen ook onder elkaar komen, activiteiten organiseren, worden onderwezen in de vorm van workshops en zo bijdragen aan de economische, culturele en sociale situatie van het dorp. Er wordt tevens aanbevolen aan de lokale leiders om de bevolking meer te betrekken in het besluitvormingsproces en hier transparanter over te zijn. Het verantwoordelijke ministerie dient de infrastructuur te vernieuwen en paraat te maken voor huidig gebruik. Costa Maya haven wordt geadviseerd om de relatie met de gemeenschap aan te scherpen en ruimte te laten voor lokaal ondernemerschap.

Referenties

  • Ap, J. (1992). Residents’ perceptions on tourism impacts. Annals of Tourism Research, 19(4), 665–690. https://doi.org/10.1016/0160-7383(92)90060-3
  • Brida, J. G., Riaño, E., & Aguirre Zapata, S. (2011). Residents’ attitudes and perceptions towards cruise tourism development: A case study of Cartagena de Indias (Colombia). Tourism and Hospitality Research, 11(3), 181–196. https://doi.org/10.1177/1467358411415153
  • Deery, M., Jago, L., & Fredline, L. (2012). Rethinking social impacts of tourism research: A new research agenda. Tourism Management, 33(1), 64–73. https://doi.org/10.1016/j.tourman.2011.01.026
  • Faulkner, B., & Tideswell, C. (1997). A Framework for Monitoring Community Impacts of Tourism A Framework for Monitoring Community Impacts of Tourism. Journal of Sustainble Tourism, 5(1), 3–28. https://doi.org/10.1080/09669589708667273
  • Fletcher, J., Fyall, A., Gilbert, D., & Wanhill, S. (2013). Tourism: Principles and Practice (Fifth). Harlow, UK: Pearson.
  • Klein, R. A. (2011). Responsible Cruise Tourism: Issues of Cruise Tourism and Sustainability. Journal of Hospitality and Tourism Management, 18, 107–116.
  • Zhu, H., Liu, J., Wei, Z., Li, W., & Wang, L. (2017). Residents’ attitudes towards sustainable tourism development in a historical-cultural village: Influence of perceived impacts, sense of place and tourism development potential. Sustainability (Switzerland), 9(1). https://doi.org/10.3390/su9010061

Auteurs

Loreen Scharf (student Tourism Management Hogeschool Inholland 2015 – 2019) en Swen Waterreus (docent / onderzoeker Tourism Management Hogeschool Inholland). Correspondentie: Swen.waterreus@inholland.nl

Loreen heeft voor deze scriptie de categorieprijs 'Best Social Sustainable Thesis' gekregen in de TUI-CELTH Sustainable Tourism Thesis Award.

Link: https://www.celth.nl/nl/projecten/tui-celth-sustainable-tourism-thesis-award-2020
Trefwoorden: duurzaam toerisme, reisbranche, cruises, sociale ongelijkheid

||| Blogs |||

30/03/20
VrijetijdsTrends 2020 en de invloed van Corona: Thuisentertainment, lokalisering, on- en offline, herstel of crisis
Het Coronavirus heeft een grote impact op ons vrijetijdsgedrag. In een paar weken tijd zijn ons gedrag en de VrijetijdTrends 180 graden gedraaid. De vraag is: wat gebeurt er als deze crisis weer op zijn retour is?
26/03/20
De wederopbouw van de vrijetijdssector
Wat gaat de coronacrisis onze sector van almaar meer-meer-meer opleveren? Wat boeit onze gasten in de toekomst nu echt?
24/03/20
Leidt het coronavirus straks tot een reset in ons denken en handelen?
En dan nu wat positief nieuws over het coronavirus2020. Alleen al om de allitererende getallen zou j...
27/12/19
Wat een nepjaar was het eigenlijk…
Het is december 2019. De maand van oliebollen, pepernoten, kerstbomen, kadostress en koffiedik kijke...
14/11/19
Naar toekomstgerichte bewuste bestemmingen
Column van Menno Stokman (CELTH) over de nieuwe rol van de gastvrijheidsindustrie

||| Twitter |||

||| Nieuws |||

22/01/21
673 duurzame accommodaties voor recreatie, vakantie en zakelijke markt ontvangen het Green Key certificaat 2021
Vandaag worden door het keurmerk Green Key 673 certificaten verstrekt aan ondernemers in de toeristi...
24/12/20
Fijne feestdagen en een voorspoedig 2021
De vrijetijdssector heeft een ongekend jaar achter de rug. De COVID-19-pandemie is na de Tweede Wereldoorlog de meest ingrijpende gebeurtenis die we met z’n allen meemaken. Een jaar met vrijheidsbeperkingen, naasten die we niet konden zien of ons zijn ontvallen, ongelofelijk veel psychisch en medisch leed, maar ook hoop, veerkracht en saamhorigheid.
24/12/20
Helpt de COVID-19 crisis tegen klimaatverandering?
De COVID-19 crisis heeft grote gevolgen voor de carbon footprint van de Nederlandse vakantieganger in 2020. In hoofdstuk 10 van deel 2 van het Trendrapport 2020 is een gedetailleerd overzicht van de carbon footprint van de Nederlandse vakantieganger in 2019 te vinden. Daaruit blijkt zonneklaar dat reisafstand de belangrijkste parameter is voor de carbon footprint.
17/12/20
Trend: kun je meer doen met saamhorigheid?
Uit het Trendrapport toerisme, recreatie en vrije tijd 2020 is de stemming meegenomen van het Nederlands publiek van afgelopen zomer. Consumenten bestempelen de periode als ‘pittig’. De positieve zijde is dat vaak het begrip ‘saamhorigheid’ wordt gemeld. Kun je daar meer mee in recreatief beleid of in je bedrijf?
16/12/20
Is de reiziger bereid om te betalen voor klimaatcompensatie?
Melise Rikels, studente Tourism Management van NHL Stenden Hogeschool in Leeuwarden, heeft op vrijdag 11 december de TUI-CELTH Sustainable Tourism Thesis Award 2020 gewonnen. Deze award wordt ieder jaar uitgereikt aan de student met de beste scriptie van Nederland over duurzaam toerisme.
09/12/20
Roompot opent volgend jaar nieuw Qurios park in Gulpen
Op een locatie in de heuvels van Zuid-Limburg plant Roompot volgend jaar een nieuw Qurios vakantiepark te openen. Op steenworp afstand van het bekende drielandenpunt in Vaals komen 185 duurzame cottages die zich in de heuvels van het Zuid-Limburgse Heuvelland zullen integreren.
26/11/20
Exclusief voor leden
Wenteltoren geeft prachtig uitzicht over Waddenzee en achterland
De nieuwe 25 meter hoge uitkijktoren 'Marsktårnet' is ontworpen door het wereldberoemde Deense architectenbureau BIG en zal vanaf voorjaar 2021 onderdeel uitmaken van de Deense toeristische leisure en educatielocatie aan de rand van het moeraslandschap in Nationaal Park Waddenzee.
23/11/20
Multatuli Studentenprijs voortrekkershutten zonder drempels
BUas-studente Nienke Steenbergen heeft met haar scriptie ‘Trekkershutten zonder drempels de Multatuli Studentenprijs 2020 gewonnen.