Geplaatst op: 15-12-2020
Auteur: Loreen Scharf &Swen Waterreus
Inholland
Publicatie: 2020-1-2

Mahahual: Bestemming of woonplaats?

Een studie over de impacts van cruisetoerisme op een Mexicaans kustdorp

Mahahual: Bestemming of woonplaats?

Cruisetoerisme groeit nog steeds en wordt gekenmerkt door een zeer brede reikwijdte die vele andere sectoren raakt (Brida, Riaño & Zapata, 2011). Mede daardoor kent het ook vele impacts op bestemmingen en bewoners, zowel positief als negatief. Bewoners spelen een belangrijke rol in de bezoekerservaring in een bestemming en daarom is acceptatie en steun van de lokale gemeenschap aan toerisme essentieel. Lokale gemeenschappen zouden moeten worden betrokken in de ontwikkeling van toeristische bestemmingen. 

Mahahual is een dorp aan de Mexicaans Caribische kust. De haven Costa Maya ontvangt rond de miljoen bezoekers per jaar (zie: https://www.ceicdata.com/en/mexico/cruise-arrivals-and-cruise-passenger-arrivals) en is daarmee de tweede grootste cruisebestemming van het land (zie: www.cruisemapper.com). In het voorjaar van 2019 is er kwalitatief onderzoek gedaan in samenwerking met Takata Experience, een lokaal onderzoekscentrum, onderdeel van een duikschool, naar de sociaal-culturele impact van cruisetoerisme in het dorp met als doel om oplossingen te vinden om de gemeenschap er meer van te laten profiteren.

Sociaal-culturele impacts zijn per definitie subjectief en gewoonlijk moeilijk meetbaar omdat er zoveel factoren een rol spelen (Fletcher et al., 2013). Voor deze studie is er gekozen om te kijken naar de volgende aspecten: kenmerken van de bestemming, kenmerken van bewoners, gevoelde sociaal-culturele impacts door bewoners en het havenmanagement (Brida, Riaño & Zapata, 2011; Deery, Jago & Fredline, 2012; Faulkner & Tideswell, 1997; Klein, 2011).

Voor wat betreft de bestemming- en bewonerskenmerken werd gevonden dat zo’n 85% van de bewoners van Mahahual werkzaam is in het toerisme. Het dorp kent dus een sterke economische afhankelijkheid. Deze afhankelijkheid zou de reden kunnen zijn waarom de bewoners aangeven contact met toeristen nog steeds te appreciëren, ondanks dat het dorp volgens bestaande theorieën (zoals de Irritation Index van Doxey, 1975, zie Fletcher et al., 2013) reeds een aversie tegen toeristen zou moeten vertonen. Daar komt bij dat bewoners aangeven weinig tot geen vertrouwen te hebben dat lokale leiders het toerisme in goede banen kunnen leiden en ze voelen ook geen betrokkenheid in de verdere ontwikkeling van toerisme in hun dorp.

Onder de gevoelde sociaal-culturele impacts van bewoners is gevonden dat infrastructuur en publieke diensten niet toereikend zijn voor de alsmaar groeiende bewoners- en toeristenaantallen in het dorp. Riool, waterzuiveringsinstallaties en afvalverwerking zijn overbelast. Het wegennetwerk takelt af en gezondheidszorg- en veiligheidsdiensten kunnen het nieuwe aantal mensen niet aan. Dit heeft ook zo zijn effect op omliggende natuur waarvan veel mensen afhankelijk zijn voor hun werk in de visserij of toeristische diensten. Terwijl toerisme zich bezighoudt met het vermaken van mensen, lukt dit eigenlijk helemaal niet voor de bewoners. Die klagen steen en been over het gebrek aan vermaak in en rond het dorp. Dit heeft tot gevolg dat velen in hun vrije tijd het dorp verlaten en hun geld elders uitgeven. Maar meer nog staat dit een gevoel van gemeenschap in de weg.

Gekeken naar havenmanagement wordt duidelijk dat de haven eigendom is van de zeer welvarende ITM Group. Er zijn verschillende zwembaden, entertainmentcentra, restaurants en bars en bovendien biedt Costa Maya zelf vervoer, tours, beach clubs en zelfs hotels aan. Er blijft zeer weinig over voor lokale ondernemers om aan te verdienen. Gezien de hoeveelheid geld dat er verdiend wordt aan de cruisetoeristen en het grote aantal toeristen in het dorp is het opvallend dat een groot deel van de 1000 bewoners van Mahahual nog in houten hutten leeft, zonder fundamentele voorzieningen als stromend water, rioolaansluiting en afvalvoorziening.

Al met al is er een oneerlijke verdeling van inkomsten en wegen de baten op dit moment niet op tegen de kosten voor de bewoners van Mahahual. Desondanks is er wel draagvlak voor toerisme omdat men zich zeer bewust is van hun economische afhankelijkheid. Echter, als de situatie niet verbetert en de bewoners zich uitgesloten blijven voelen van het toerismemanagement is het zeer denkbaar dat dit in de nabije toekomst zal veranderen.

Er zijn aanbevelingen gegeven hoe dit negatieve scenario te voorkomen. Een daarvan is het opzetten van een marktplaats die de culturele diversiteit van het dorp benut. Op de markt kan worden gehandeld, maar kunnen mensen ook onder elkaar komen, activiteiten organiseren, worden onderwezen in de vorm van workshops en zo bijdragen aan de economische, culturele en sociale situatie van het dorp. Er wordt tevens aanbevolen aan de lokale leiders om de bevolking meer te betrekken in het besluitvormingsproces en hier transparanter over te zijn. Het verantwoordelijke ministerie dient de infrastructuur te vernieuwen en paraat te maken voor huidig gebruik. Costa Maya haven wordt geadviseerd om de relatie met de gemeenschap aan te scherpen en ruimte te laten voor lokaal ondernemerschap.

Referenties

  • Ap, J. (1992). Residents’ perceptions on tourism impacts. Annals of Tourism Research, 19(4), 665–690. https://doi.org/10.1016/0160-7383(92)90060-3
  • Brida, J. G., Riaño, E., & Aguirre Zapata, S. (2011). Residents’ attitudes and perceptions towards cruise tourism development: A case study of Cartagena de Indias (Colombia). Tourism and Hospitality Research, 11(3), 181–196. https://doi.org/10.1177/1467358411415153
  • Deery, M., Jago, L., & Fredline, L. (2012). Rethinking social impacts of tourism research: A new research agenda. Tourism Management, 33(1), 64–73. https://doi.org/10.1016/j.tourman.2011.01.026
  • Faulkner, B., & Tideswell, C. (1997). A Framework for Monitoring Community Impacts of Tourism A Framework for Monitoring Community Impacts of Tourism. Journal of Sustainble Tourism, 5(1), 3–28. https://doi.org/10.1080/09669589708667273
  • Fletcher, J., Fyall, A., Gilbert, D., & Wanhill, S. (2013). Tourism: Principles and Practice (Fifth). Harlow, UK: Pearson.
  • Klein, R. A. (2011). Responsible Cruise Tourism: Issues of Cruise Tourism and Sustainability. Journal of Hospitality and Tourism Management, 18, 107–116.
  • Zhu, H., Liu, J., Wei, Z., Li, W., & Wang, L. (2017). Residents’ attitudes towards sustainable tourism development in a historical-cultural village: Influence of perceived impacts, sense of place and tourism development potential. Sustainability (Switzerland), 9(1). https://doi.org/10.3390/su9010061

Auteurs

Loreen Scharf (student Tourism Management Hogeschool Inholland 2015 – 2019) en Swen Waterreus (docent / onderzoeker Tourism Management Hogeschool Inholland). Correspondentie: Swen.waterreus@inholland.nl

Loreen heeft voor deze scriptie de categorieprijs 'Best Social Sustainable Thesis' gekregen in de TUI-CELTH Sustainable Tourism Thesis Award.

Link: https://www.celth.nl/nl/projecten/tui-celth-sustainable-tourism-thesis-award-2020
Trefwoorden: duurzaam toerisme, reisbranche, cruises, sociale ongelijkheid

||| Blogs |||

25/02/21
Voorwaarts Mars!
Voorwaarts Mars!
25/02/21 · Reis & vervoer · Marcel Baltus | Lees meer
Het begon zo rond mijn voortgezet onderwijsperiode. De verslaving waarvan ik nimmer meer afkickte. N...
03/01/21
2021 wordt een mooi(er) jaar!
2021 wordt een mooi(er) jaar!
03/01/21 · · Menno Stokman | Lees meer
2020 was een bijzonder jaar. Getekend door de start van een pandemie, met stille Amsterdamse grachte...
09/12/20
Brood en betaald voetbal
Brood en betaald voetbal
09/12/20 · Sport · Harm IJben | Lees meer
In een column eerder dit jaar nam ik u mee in mijn zienswijze op ‘het nieuwe normaal’. Ten tijde...
30/10/20
Open brandbrief
Open brandbrief
30/10/20 · Reis & vervoer · Toerisme · Marcel Baltus | Lees meer
Beste reisindustrie collega,Je kent hem vast wel  – Atlas, de krachtpatser op de achterg...
05/10/20
Van overtoerisme naar ondertoerisme?
Van overtoerisme naar ondertoerisme?
05/10/20 · Toerisme · Jasper Heslinga | Lees meer
Waar tot maart dit jaar de discussie nog volop ging over té veel toeristen, hoe om te gaan me...

||| Twitter |||

||| Nieuws |||

26/02/21
Bordjes weg, bordjes terug, beroering in fietsland
Heel wat beroering deze week bij de langeafstandfietsers. Routenetwerk Twente had een deel van de bewegwijzering van de LF-14 Saksenroute verwijderd. De toeristische belangenbehartigers compleet in de gordijnen omdat de route die door drie provincies loopt, onbruikbaar was geworden. Inmiddels worden de bordjes weer teruggeplaatst maar het onderliggende conflict is daarmee nog niet uit de wereld.
26/02/21
Europese reissector doet voorstellen om reizen weer op te starten
Vandaag hebben 60 Europese reis- en toerismeorganisaties, waarin ook de Nederlandse reisbrancheorgan...
26/02/21
Hoe hebben de Nederlandse logiesaccommodaties in 2020 gepresteerd?
Nederlandse logiesaccommodaties hebben vorig jaar 30% minder overnachtingen van gasten geregistreerd, het aantal gasten daalde met 40% harder omdat Nederlandse gasten langer bleven. Voor groepsaccommodaties en hotels was 2020 een extreem slecht jaar. Kampeer- en huisjesterreinen deden het met minnen nog relatief goed
25/02/21
VisitBrabant organiseert websessie met tips en tools voor komend seizoen
Op donderdag 11 maart organiseert VisitBrabant de websessie T-Tijd | Tijd voor Toerisme. In deze gratis websessie krijgen Brabantse vrijetijdsondernemers allerlei praktische tips en tools aangereikt waarmee zij direct aan de slag kunnen ter voorbereiding op het toeristische seizoen dat voor de deur staat.
24/02/21
The Rolling Stones – Unzipped kan nog tot 18 april in Nederland zijn
Het Groninger Museum verlengt The Rolling Stones – Unzipped tot en met 18 april 2021. De verlenging is een uiterste poging van het museum om de tentoonstelling zo lang mogelijk open te houden en zoveel mogelijk bezoekers toe te kunnen laten. Hierna is geen verlenging meer mogelijk omdat de expositie vanaf juni te zien is in het Franse Marseille.
24/02/21
Verhoging steun vaste lasten (TVL) lichtpuntje voor horeca
Ondernemers krijgen in het eerste en tweede kwartaal van 2021 een hogere maximale tegemoetkoming voor de vaste lasten (TVL). Ook verhoogt het kabinet in het eerste kwartaal de maximale voorraadsubsidie voor de gesloten detailhandel van 200.000 euro naar 300.000 euro. Het kabinet trekt voor deze verruiming 375 miljoen euro uit. Dat schrijven minister Van ’t Wout en staatssecretaris Keijzer van Economische Zaken en Klimaat (EZK) vandaag aan de Tweede Kamer.
24/02/21
Sifra Mooren start campingplatform
Waar campingverblijf bij Nederlanders al erg bekend is, gaat de interesse in luxe kampeeraccommodaties (glamping) met eigen faciliteiten omhoog. Een trend die door de specalisten van Groepen.nl is opgepakt.
24/02/21
7 miljoen euro subsidie voor bereikbaar houden jachthavens IJsselmeer
Vaargeulen in het IJsselmeergebied slibben makkelijk dicht. Om geulen en jachthavens bereikbaar te houden, biedt de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland subsidie voor de baggerwerkzaamheden. Dat is nodig, het gaat om 242 jachthavens in deze regio.