Geplaatst op: 06-09-2019
Auteur: Ton Vermeulen
PleisureWorld NRIT

Toerisme verdient een ander beleid

Toerisme verdient een ander beleid
Vlnr: Marjolein Demmers raadslid Rli, Erik Jan van Kempen directeur-generaal BZK, Mona Keijzer staatssecretaris EZK, Jan Jaap de Graeff, voorzitter Rli Foto: Fred Ernst

De rijksoverheid moet veel meer de regie nemen op toerisme met daarbij aandacht voor economie, leefomgeving en samenleving. Gemeenten en provincies moeten samen met de sector regionale toeristische ontwikkelstrategieën opzetten met als doel een optimale balans tussen toerisme en de draagkracht van de leefomgeving. Alle stakeholders moeten bovendien veel pro-actiever gaan sturen op waardevol toerisme en er moet veel meer worden geïnvesteerd in een krachtige kennisinfrastructuur. Dat schrijft de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur (Rli) in haar advies Waardevol toerisme, onze leefomgeving verdient het dat is aangeboden aan de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en de staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat.


Als de voorstellen van de Rli worden uitgevoerd, wordt voorkomen dat groei van toerisme Nederland ‘overkomt’ en daarmee schaadt en kan toerisme bijdragen aan de kwaliteit van de leefomgeving voor bewoners, bezoekers en ondernemers.

Onvoldoende beleidsmatige aandacht voor toerisme


De Raad constateert dat de aandacht voor toerisme in het beleid van gemeenten, provincies en de rijksoverheid onvoldoende is om de groei van toerisme in ons land in de toekomst in goede banen te leiden. Het aantal toeristen in Nederland verdubbelde in de afgelopen tien jaar en zal ook de komende jaren exponentieel groeien. Met toerisme wordt inmiddels evenveel verdiend als in de bouw en ruim tweemaal zoveel als in de landbouw. Omdat het accent moet worden verlegd van een economische naar een samenlevingsbrede agenda voor toerisme, adviseert de raad om een ministeriële commissie Toerisme op te richten of het als extra opgave op te nemen in het Interbestuurlijk Programma (IBP).

Toerisme heeft een brede impact op de samenleving


Op dit moment is het toerismebeleid volgens de Rli nog vooral gericht op het vergroten van inkomsten. Maar toerisme is niet alleen een economisch belang, het heeft ook invloed op bereikbaarheid en op het gebruik van de openbare ruimte, vastgoed, natuur en milieu. Pas als een toename van toerisme leidt tot schade aan de leefomgeving of tot overlast voor bewoners, wordt nagedacht over het tegengaan hiervan. 


Figuur 1: Beoordeling effecten toerisme op leefomgeving en samenleving


Bron: Rli, advies waardevol toerisme


Vanwege de groei van het toerisme is een perspectiefwisseling in het beleid dringend noodzakelijk. Dit betekent dat de overheid samen met de sector en de samenleving moet anticiperen op toekomstige ontwikkelingen. Dat is nodig om een goede balans te vinden tussen enerzijds het economisch voordeel en anderzijds de draagkracht van de leefomgeving en het draagvlak onder bewoners.

Toeristische strategie voor alle regio’s


De raad beveelt aan om binnen twee jaar voor alle regio’s in Nederland een toeristische strategie op te stellen. Deze strategieën moeten naar het oordeel van de raad worden gebaseerd op een analyse van (toekomstige) druk en draagkracht én op de ambities van de regio. In zo’n strategie staat waar en wanneer uitbreiding van het toerisme wordt nagestreefd en welke voorzieningen daarvoor moeten worden gerealiseerd. Maar er staat ook in waar de te verwachten toename van toeristen onwenselijk is en met welke instrumenten het aantal toeristen kan worden beïnvloed, hoe zij beter kunnen worden gespreid, dan wel hoe overlast kan worden voorkomen. 


De rijksoverheid moet regio’s faciliteren door de inbreng van kennis en – waar nodig – de inzet van eigen instrumenten, zoals regelgeving (ten aanzien van het kunnen sturen op verhuurplatforms als Airbnb) en financiële middelen (bijvoorbeeld voor de aanleg van infrastructuur). De raad adviseert om voor elke regio één rijksvertegenwoordiger aan te wijzen, die waar nodig een helpende hand biedt en de inbreng vanuit de verschillende betrokken departementen verzorgt.

Grote omslag en capaciteitsuitbreiding bij het rijk noodzakelijk


Ook bij de rijksoverheid is een grote omslag noodzakelijk. De Rli pleit voor een rijksvisie op toerisme en een structurele vergroting van de beleidscapaciteit. Dat moet resulteren in een proactief beleid dat stuurt op een groei van toerisme in balans met economie, leefomgeving en samenleving. Daarbij kan toeristisch beleid niet langer exclusief samenvallen met economisch beleid. Er is verbinding nodig met relevante beleidsterreinen uit de leefomgeving: mobiliteit, vastgoed, openbare ruimte, natuur, erfgoed, milieu en leefbaarheid in wijken. De visie moet duidelijk maken hoe de doelen en instrumenten van al deze beleidsterreinen in samenhang gebruikt kunnen worden om proactief te sturen op de ontwikkeling van toerisme. Om het beleid te borgen moet een ministeriële commissie Toerisme worden opgericht of moet toerisme als als extra opgave worden opgenomen in het Interbestuurlijk Programma (IBP).

Bestaand instrumentarium beter inzetten


Nieuwe instrumenten om de ontwikkeling van het toerisme te kunnen sturen zijn niet nodig. De raad constateert namelijk dat bestuurders onvoldoende gebruik maken van bestaande instrumenten en geeft in het advies een menukaart van het bestaande instrumentarium, waaruit gekozen kan worden om negatieve gevolgen te beperken en nieuwe kansen te verzilveren. Bestemmingen kunnen sturen op het bezoek aan een bestemming, toegang en voorzieningengebruik ter plaatse, op het gedrag van bezoekers, op het vergroten of verkleinen van faciliteiten voor bezoekers en op compensatie voor bewoners. Tegelijkertijd constateert de raad dat het denken over de inzet van instrumenten om toeristische druk in balans te brengen met de draagkracht van de leefomgeving nog in de kinderschoenen staat en verder zou moeten worden ontwikkeld.


Figuur 2: Menukaart met sturingsmogelijkheden


Bron: Rli, Advies Waardevol toerisme

Bouwen aan een krachtige kennisinfrastructuur


De Rli is ronduit kritisch over de huidige kennisinfrastructuur. Er is kennis nodig over de manier waarop toerisme zich ontwikkelt, over de maatschappelijke betekenis van toerisme, over de exacte effecten op de leefomgeving en over de manier waarop sturingsinstrumenten werken. Doordat hierover nog onvoldoende bekend is, ontbreekt een fundament voor kwalitatief goede beleidsvorming en dreigen veel kansen te worden gemist en problemen te ontstaan. Bestaande kennisinstellingen als universiteiten, hogescholen, het Centre of Expertise, Leisure, Tourism & Hospitality (CELTH), het Nederlands Bureau voor Toerisme en Congressen (NBTC) en het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) moeten een impuls krijgen, maar ook organisaties als het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) en het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) zullen moeten worden betrokken om tot een brede agenda te komen. Een herschikking van bestaande onderzoeksbudgetten is volgens de raad ontoereikend die adviseert om de beschikbare rijksmiddelen voor kennisontwikkeling en onderzoek naar toerisme structureel en substantieel te verhogen. Positief is het initiatief van NBTC, CELTH en CBS voor een Landelijke Data Alliantie (LDA) en een experimenteel ‘Data & Development Lab’ dat al in de voorgesteld ontwikkeling past. 


Meer lezen?

Het advies ven de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur kunt u hier downloaden. Vanmiddag verschijnt op het Kennisplatform van PleisureWorld NRIT een exclusief interview met raadslid Marjolein Demmers. 

Trefwoorden: beleid, toerisme, duurzaam toerisme. leefomgeving

||| Blogs |||

03/12/19
Referentiekader ontbreekt voor vitale vakantieparken
Referentiekader ontbreekt voor vitale vakantieparken
03/12/19 · Verblijfsrecreatie · Hans van Leeuwen - Trendwatcher, Adviseur & Concept Ontwikkelaar Recreatie & Toerisme | Lees meer
Weet u nog mijn vorige column met daarin een vurig pleidooi dat het tijd wordt voor een minister van...
22/11/19
De plaag van goedkoop, goedkoper, goedkoopst
Het lijkt het toverwoord voor ons brein. Goedkoop. Een spotprijs werkt nog immer als een magneet voo...
14/11/19
Naar toekomstgerichte bewuste bestemmingen
Column van Menno Stokman (CELTH) over de nieuwe rol van de gastvrijheidsindustrie
22/10/19
Pleasure for all; ook Amerikaanse toestanden in Nederland …?
Autistische Amerikaan klaagt Disney aanDe Tampabay Times kopt op 2 oktober jl. ‘Man with Auti...
10/10/19
Thomas Cook Failliet. Wie volgt?
Wat kan de Nederlandse taal toch gortdroog zijn. Kil en koel. Terwijl de aankondiging van de onderga...

||| Twitter |||

||| Nieuws |||

12/12/19
Exclusief voor leden
Nederland heeft veel kwalitatief goede campings
Zo’n 187 campings in Europa mogen zich ANWB Top camping 2020 noemen. Van de 187 liggen er maar lie...
12/12/19
Exclusief voor leden
Limburg versterkt positie in mountainbiken
Zuid-Limburg heeft twee sportieve routes erbij. Het gaat om de Watersley Sports & Talentpark Sit...
12/12/19
Samenwerking VisitBrabant Convention Bureau en MeetingReview
Via de website van VisitBrabant Convention Bureau is het mogelijk om locaties te vinden voor vergade...
11/12/19
Exclusief voor leden
Sector groeit in 2020 sterker na lager groeitempo in 2019
De onzekerheid over het stikstof- en PFAS-beleid zet een stevige rem op de volumegroei in veel sectoren. Daar heeft de sector leisure geen last van; na een matig 2019 groeit de sector in 2020 weer stevig door.
11/12/19
Dertig procent camperaars in de winter op pad
Camperaars gaan steeds meer in de winter op vakantie. Ruim 30 procent gaat ook in de winter met de camper op pad. Zo blijkt uit een poll op de website van de NKC die door bijna vierduizend mensen werd ingevuld.
10/12/19
Wet Toeristische verhuur positief beoordeeld door de Raad van State
De Raad van State heeft een positief advies afgegeven voor het wetsvoorstel toeristische verhuur van woonruimte en kan voor behandeling naar de Tweede Kamer.
10/12/19
Derde verhaallijn van Visit Wadden: Smaak van de Wadden
Het Waddengebied wil zich ook culinair op de kaart zetten. Daartoe is de campagne Smaak van de Wadden gelanceerd. Het is de derde verhaallijn van Visit Wadden.
10/12/19
Exclusief voor leden
Jora Vision ontwerpt grotendeels overdekt themapark in Sint Petersburg
Het Nederlandse Jora Vision gaat een grotendeels overdekt sprookjespark in het Russische Sint Petersburg ontwikkelen. Centraal staat de sprookjes van Alexander Sergeyevich Pushkin die in het park Lukomorye tot leven komen.
Partners
Breda University of Applied Sciences
Initiatiefnemers
NRIT Media
Vrijetijdsnetwerk