Geplaatst op: 05-10-2020
Auteur: Jasper Heslinga

Van overtoerisme naar ondertoerisme?

Van overtoerisme naar ondertoerisme?
Afbeelding van edmondlafoto via Pixabay
Waar tot maart dit jaar de discussie nog volop ging over té veel toeristen, hoe om te gaan met een groeiend aantal toeristen, hoe organiseren we spreiding, heeft het coronavirus de sector volledig op zijn kop gezet. Hoe ingrijpend het virus en de ingestelde maatregelen de sector ook mogen raken, deze periode is ook een kans om fundamenteel anders en meer strategisch na te gaan denken over toerisme en hoe we dit met elkaar willen organiseren. Hierbij ben ik van mening dat niet alleen de focus moet liggen op het overtoerisme zoals in de afgelopen jaren, maar ook de andere kant van de medaille moet worden belicht, namelijk dat van ondertoerisme. 

De discussies rond overtoerisme legden al een aantal zwakke plekken van het fenomeen (massa)toerisme bloot, zoals een onevenredige verdeling tussen baten en lasten, negatieve impacts op landschappen en gemeenschappen, dit alles leidend tot overlast en onvrede bij inwoners. Wie de afgelopen jaren een krant opensloeg las bijna dagelijks over drukte in Amsterdam, Venetië en Barcelona en is er veel onderzoek verricht naar dit fenomeen. Hoewel ik zelf bijdragen heb geleverd aan verschillende onderzoeken (o.a. UNTWO, EU), is in mijn ogen het debat rondom overtoerisme altijd al een eenzijdige discussie geweest die de publieke opinie domineert. In een aantal gevallen is er sprake van te veel toeristen, maar voor het overgrote aantal van de toeristische bestemmingen in Nederland is dit helemaal niet het geval en is er eerder sprake van te weinig toeristen, oftewel ondertoerisme. 

Ondertoerisme is geen nieuwe term, maar wordt mijn inziens nog te beperkt gebruikt. In de praktijk zie je dat deze vaak toegepast wordt als marketingterm om de aandacht te vestigen op onontdekte pareltjes die nog niet zijn ‘verpest door het massatoerisme’. Maar het is ook goed om na te denken over de management aspecten van ondertoerisme, oftewel: hoe ga je om met gebieden waar toerisme een kleine rol speelt of waar de toestroom van toeristen is weggevallen. Het coronavirus laat zien dat het opdrogen van grote aantallen toeristen een gigantische impact heeft op bedrijven, met verliezen, faillissementen en ontslagen tot gevolg. Of het nu om overtoerisme of ondertoerisme gaat, het komt uiteindelijk allemaal neer op hoe moet worden omgegaan met veranderende omstandigheden. In de wetenschap hebben we het hier vaak over resilience, oftewel de veerkracht van een bedrijf, sector of gebied wanneer ze te maken krijgen met snelle of langzame veranderingen. Té gefocust zijn op één doelgroep of bedrijfstak maakt kwetsbaar, met alle gevolgen van dien.

Om te komen tot een meer gebalanceerde ontwikkeling, zijn we bij CELTH druk met het vormgeven van de ‘Agenda Bewuste Bestemmingen’, waarin, of het nu een situatie is van onder- of van overtoerisme, een aantal zaken relevant blijven zijn: een gedeelde visie, monitoring, verduurzaming van de sector, professionalisering door scholing. Bij wijze van voorbeeld moet ik meteen denken aan de arbeidsmarkt. In een situatie van overtoerisme gaat het om de vraag hoe te komen aan voldoende gekwalificeerd personeel. In geval van ondertoerisme gaat het om de vraag hoe in een bedrijf of organisatie zijn werknemers vasthoudt en niet verliest aan andere sectoren met een beter perspectief. In beide gevallen kan het antwoord liggen in bijvoorbeeld professionalisering, faciliteren van scholing en het bieden van een perspectief. Zo spelen er vele vraagstukken in onze toeristische sector waar wij, ondernemers, overheden, onderwijsinstellingen en onderzoekers, de komende jaren in gezamenlijkheid aan moeten werken. Of het nu gaat om een situatie waar er te veel of juist te weinig toeristen zijn: vanuit CELTH pakken wij graag onze rol als kennispartner in dit proces.
Topics:Toerisme
Trefwoorden: toerisme, overtoerisme, ondertoerisme, beleid, visie, strategie

||| Twitter |||

||| Nieuws |||

26/02/21
Bordjes weg, bordjes terug, beroering in fietsland
Heel wat beroering deze week bij de langeafstandfietsers. Routenetwerk Twente had een deel van de bewegwijzering van de LF-14 Saksenroute verwijderd. De toeristische belangenbehartigers compleet in de gordijnen omdat de route die door drie provincies loopt, onbruikbaar was geworden. Inmiddels worden de bordjes weer teruggeplaatst maar het onderliggende conflict is daarmee nog niet uit de wereld.
26/02/21
Europese reissector doet voorstellen om reizen weer op te starten
Vandaag hebben 60 Europese reis- en toerismeorganisaties, waarin ook de Nederlandse reisbrancheorgan...
26/02/21
Hoe hebben de Nederlandse logiesaccommodaties in 2020 gepresteerd?
Nederlandse logiesaccommodaties hebben vorig jaar 30% minder overnachtingen van gasten geregistreerd, het aantal gasten daalde met 40% harder omdat Nederlandse gasten langer bleven. Voor groepsaccommodaties en hotels was 2020 een extreem slecht jaar. Kampeer- en huisjesterreinen deden het met minnen nog relatief goed
25/02/21
VisitBrabant organiseert websessie met tips en tools voor komend seizoen
Op donderdag 11 maart organiseert VisitBrabant de websessie T-Tijd | Tijd voor Toerisme. In deze gratis websessie krijgen Brabantse vrijetijdsondernemers allerlei praktische tips en tools aangereikt waarmee zij direct aan de slag kunnen ter voorbereiding op het toeristische seizoen dat voor de deur staat.
24/02/21
The Rolling Stones – Unzipped kan nog tot 18 april in Nederland zijn
Het Groninger Museum verlengt The Rolling Stones – Unzipped tot en met 18 april 2021. De verlenging is een uiterste poging van het museum om de tentoonstelling zo lang mogelijk open te houden en zoveel mogelijk bezoekers toe te kunnen laten. Hierna is geen verlenging meer mogelijk omdat de expositie vanaf juni te zien is in het Franse Marseille.
24/02/21
Verhoging steun vaste lasten (TVL) lichtpuntje voor horeca
Ondernemers krijgen in het eerste en tweede kwartaal van 2021 een hogere maximale tegemoetkoming voor de vaste lasten (TVL). Ook verhoogt het kabinet in het eerste kwartaal de maximale voorraadsubsidie voor de gesloten detailhandel van 200.000 euro naar 300.000 euro. Het kabinet trekt voor deze verruiming 375 miljoen euro uit. Dat schrijven minister Van ’t Wout en staatssecretaris Keijzer van Economische Zaken en Klimaat (EZK) vandaag aan de Tweede Kamer.
24/02/21
Sifra Mooren start campingplatform
Waar campingverblijf bij Nederlanders al erg bekend is, gaat de interesse in luxe kampeeraccommodaties (glamping) met eigen faciliteiten omhoog. Een trend die door de specalisten van Groepen.nl is opgepakt.
24/02/21
7 miljoen euro subsidie voor bereikbaar houden jachthavens IJsselmeer
Vaargeulen in het IJsselmeergebied slibben makkelijk dicht. Om geulen en jachthavens bereikbaar te houden, biedt de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland subsidie voor de baggerwerkzaamheden. Dat is nodig, het gaat om 242 jachthavens in deze regio.