Geplaatst op: 05-10-2020
Auteur: Jasper Heslinga

Van overtoerisme naar ondertoerisme?

Van overtoerisme naar ondertoerisme?
Afbeelding van edmondlafoto via Pixabay
Waar tot maart dit jaar de discussie nog volop ging over té veel toeristen, hoe om te gaan met een groeiend aantal toeristen, hoe organiseren we spreiding, heeft het coronavirus de sector volledig op zijn kop gezet. Hoe ingrijpend het virus en de ingestelde maatregelen de sector ook mogen raken, deze periode is ook een kans om fundamenteel anders en meer strategisch na te gaan denken over toerisme en hoe we dit met elkaar willen organiseren. Hierbij ben ik van mening dat niet alleen de focus moet liggen op het overtoerisme zoals in de afgelopen jaren, maar ook de andere kant van de medaille moet worden belicht, namelijk dat van ondertoerisme. 

De discussies rond overtoerisme legden al een aantal zwakke plekken van het fenomeen (massa)toerisme bloot, zoals een onevenredige verdeling tussen baten en lasten, negatieve impacts op landschappen en gemeenschappen, dit alles leidend tot overlast en onvrede bij inwoners. Wie de afgelopen jaren een krant opensloeg las bijna dagelijks over drukte in Amsterdam, Venetië en Barcelona en is er veel onderzoek verricht naar dit fenomeen. Hoewel ik zelf bijdragen heb geleverd aan verschillende onderzoeken (o.a. UNTWO, EU), is in mijn ogen het debat rondom overtoerisme altijd al een eenzijdige discussie geweest die de publieke opinie domineert. In een aantal gevallen is er sprake van te veel toeristen, maar voor het overgrote aantal van de toeristische bestemmingen in Nederland is dit helemaal niet het geval en is er eerder sprake van te weinig toeristen, oftewel ondertoerisme. 

Ondertoerisme is geen nieuwe term, maar wordt mijn inziens nog te beperkt gebruikt. In de praktijk zie je dat deze vaak toegepast wordt als marketingterm om de aandacht te vestigen op onontdekte pareltjes die nog niet zijn ‘verpest door het massatoerisme’. Maar het is ook goed om na te denken over de management aspecten van ondertoerisme, oftewel: hoe ga je om met gebieden waar toerisme een kleine rol speelt of waar de toestroom van toeristen is weggevallen. Het coronavirus laat zien dat het opdrogen van grote aantallen toeristen een gigantische impact heeft op bedrijven, met verliezen, faillissementen en ontslagen tot gevolg. Of het nu om overtoerisme of ondertoerisme gaat, het komt uiteindelijk allemaal neer op hoe moet worden omgegaan met veranderende omstandigheden. In de wetenschap hebben we het hier vaak over resilience, oftewel de veerkracht van een bedrijf, sector of gebied wanneer ze te maken krijgen met snelle of langzame veranderingen. Té gefocust zijn op één doelgroep of bedrijfstak maakt kwetsbaar, met alle gevolgen van dien.

Om te komen tot een meer gebalanceerde ontwikkeling, zijn we bij CELTH druk met het vormgeven van de ‘Agenda Bewuste Bestemmingen’, waarin, of het nu een situatie is van onder- of van overtoerisme, een aantal zaken relevant blijven zijn: een gedeelde visie, monitoring, verduurzaming van de sector, professionalisering door scholing. Bij wijze van voorbeeld moet ik meteen denken aan de arbeidsmarkt. In een situatie van overtoerisme gaat het om de vraag hoe te komen aan voldoende gekwalificeerd personeel. In geval van ondertoerisme gaat het om de vraag hoe in een bedrijf of organisatie zijn werknemers vasthoudt en niet verliest aan andere sectoren met een beter perspectief. In beide gevallen kan het antwoord liggen in bijvoorbeeld professionalisering, faciliteren van scholing en het bieden van een perspectief. Zo spelen er vele vraagstukken in onze toeristische sector waar wij, ondernemers, overheden, onderwijsinstellingen en onderzoekers, de komende jaren in gezamenlijkheid aan moeten werken. Of het nu gaat om een situatie waar er te veel of juist te weinig toeristen zijn: vanuit CELTH pakken wij graag onze rol als kennispartner in dit proces.
Topics:Toerisme
Trefwoorden: toerisme, overtoerisme, ondertoerisme, beleid, visie, strategie

||| Twitter |||

||| Nieuws |||

23/11/20
Werkbezoek koning bij Blijdorp
Het bezoek stond in het teken van de grote gevolgen van de corona-uitbraak voor onderzoeks- en fokprogramma’s. Diverse programma’s zijn sinds de uitbraak afgeschaald of (tijdelijk) stopgezet.
23/11/20
Plannen voor Van Gogh Homeland Expercience met zeven torens
Noord-Brabant wil met een netwerk van zeven torens verspreid over het Van Gogh Nationaal Park aan het Brabantse leisureaanbod een derde grote publiekstrekker toevoegen.
23/11/20
Commissie kiest vijf Nationale Parken Nieuwe Stijl
Vijf gebieden in Nederland worden voorgedragen voor Nationaal Park Nieuwe Stijl. Dat schrijft een commissie onder voorzitterschap van of. mr. Pieter van Vollenhoven in haar advies. Deze gebieden hebben internationaal unieke natuur-, landschaps- én cultureel erfgoedwaarden.
23/11/20
Nederlanders willen minder luchtvaart en zelf ook minder vliegen
Hoe kijken Nederlanders tegen de luchtvaart aan na de coronapandemie. Groei of juist krimp? Wat vinden ze van een vliegtax? En passen ze hun eigen gedrag aan? Motivaction onderzoek het en komt met antwoorden.
23/11/20
En hoe doet het toerisme het bij onze zuiderburen?
Hoe heeft toeristisch Nederland het ten opzichte van Vlaanderen gedaan? Die vraag pakken we op met data van het Nederlandse CBS en Toerisme Vlaanderen.
23/11/20
Hiswa te Water vangt bot bij verzekeraar
Verzekeraars NN en Vivat hoeven de organisator van de Hiswa te Water geen vergoeding te betalen voor het afgelasten van de editie 2020 van de watersportbeurs. Dat bijkt uit een gerechtelijke uitspraak.
23/11/20
Multatuli Studentenprijs voortrekkershutten zonder drempels
BUas-studente Nienke Steenbergen heeft met haar scriptie ‘Trekkershutten zonder drempels de Multatuli Studentenprijs 2020 gewonnen.
23/11/20
Actieagenda Trein en Luchtvaart
NS, ProRail, Schiphol en KLM hebben samen met IenW een Actieagenda Trein en Luchtvaart opgesteld. Met die agenda in de hand willen deze partijen de internationale trein op zes bestemmingen aantrekkelijker maken.