Geplaatst op: 05-10-2020
Auteur: Jasper Heslinga

Van overtoerisme naar ondertoerisme?

Van overtoerisme naar ondertoerisme?
Afbeelding van edmondlafoto via Pixabay
Waar tot maart dit jaar de discussie nog volop ging over té veel toeristen, hoe om te gaan met een groeiend aantal toeristen, hoe organiseren we spreiding, heeft het coronavirus de sector volledig op zijn kop gezet. Hoe ingrijpend het virus en de ingestelde maatregelen de sector ook mogen raken, deze periode is ook een kans om fundamenteel anders en meer strategisch na te gaan denken over toerisme en hoe we dit met elkaar willen organiseren. Hierbij ben ik van mening dat niet alleen de focus moet liggen op het overtoerisme zoals in de afgelopen jaren, maar ook de andere kant van de medaille moet worden belicht, namelijk dat van ondertoerisme. 

De discussies rond overtoerisme legden al een aantal zwakke plekken van het fenomeen (massa)toerisme bloot, zoals een onevenredige verdeling tussen baten en lasten, negatieve impacts op landschappen en gemeenschappen, dit alles leidend tot overlast en onvrede bij inwoners. Wie de afgelopen jaren een krant opensloeg las bijna dagelijks over drukte in Amsterdam, Venetië en Barcelona en is er veel onderzoek verricht naar dit fenomeen. Hoewel ik zelf bijdragen heb geleverd aan verschillende onderzoeken (o.a. UNTWO, EU), is in mijn ogen het debat rondom overtoerisme altijd al een eenzijdige discussie geweest die de publieke opinie domineert. In een aantal gevallen is er sprake van te veel toeristen, maar voor het overgrote aantal van de toeristische bestemmingen in Nederland is dit helemaal niet het geval en is er eerder sprake van te weinig toeristen, oftewel ondertoerisme. 

Ondertoerisme is geen nieuwe term, maar wordt mijn inziens nog te beperkt gebruikt. In de praktijk zie je dat deze vaak toegepast wordt als marketingterm om de aandacht te vestigen op onontdekte pareltjes die nog niet zijn ‘verpest door het massatoerisme’. Maar het is ook goed om na te denken over de management aspecten van ondertoerisme, oftewel: hoe ga je om met gebieden waar toerisme een kleine rol speelt of waar de toestroom van toeristen is weggevallen. Het coronavirus laat zien dat het opdrogen van grote aantallen toeristen een gigantische impact heeft op bedrijven, met verliezen, faillissementen en ontslagen tot gevolg. Of het nu om overtoerisme of ondertoerisme gaat, het komt uiteindelijk allemaal neer op hoe moet worden omgegaan met veranderende omstandigheden. In de wetenschap hebben we het hier vaak over resilience, oftewel de veerkracht van een bedrijf, sector of gebied wanneer ze te maken krijgen met snelle of langzame veranderingen. Té gefocust zijn op één doelgroep of bedrijfstak maakt kwetsbaar, met alle gevolgen van dien.

Om te komen tot een meer gebalanceerde ontwikkeling, zijn we bij CELTH druk met het vormgeven van de ‘Agenda Bewuste Bestemmingen’, waarin, of het nu een situatie is van onder- of van overtoerisme, een aantal zaken relevant blijven zijn: een gedeelde visie, monitoring, verduurzaming van de sector, professionalisering door scholing. Bij wijze van voorbeeld moet ik meteen denken aan de arbeidsmarkt. In een situatie van overtoerisme gaat het om de vraag hoe te komen aan voldoende gekwalificeerd personeel. In geval van ondertoerisme gaat het om de vraag hoe in een bedrijf of organisatie zijn werknemers vasthoudt en niet verliest aan andere sectoren met een beter perspectief. In beide gevallen kan het antwoord liggen in bijvoorbeeld professionalisering, faciliteren van scholing en het bieden van een perspectief. Zo spelen er vele vraagstukken in onze toeristische sector waar wij, ondernemers, overheden, onderwijsinstellingen en onderzoekers, de komende jaren in gezamenlijkheid aan moeten werken. Of het nu gaat om een situatie waar er te veel of juist te weinig toeristen zijn: vanuit CELTH pakken wij graag onze rol als kennispartner in dit proces.
Topics:Toerisme
Trefwoorden: toerisme, overtoerisme, ondertoerisme, beleid, visie, strategie

||| Twitter |||

||| Nieuws |||

16/09/21
Roompot maakt een groot landelijk event van World Cleanup Day
Zaterdag vindt de 4e editie van de World Cleanup Day in Nederland plaats. De afgelopen jaren bewees Roompot al een van de meest geëngageerde bedrijven te zijn op deze belangrijke dag. Dit jaar wil Roompot het nog beter doen en organiseert het een groots Cleanup event met tal van activiteiten ter land en op het water in Zeeland. Bovenop de tientallen opruimacties doorheen Nederland natuurlijk.
16/09/21
Veel Nederlanders met vakantieplannen
NBTC komt met een nieuwe Vakantie Sentiment Monitor. Wat gaan de laatste maanden van 2021 brengen voor de Nederlandse vakantiemarkt?
16/09/21
Friesland maakt big data inzichtelijk en bruikbaar
Deze zomer hebben ze bij DataFryslân niet stilgezeten. Ze hebben een mooie zomerserie gemaakt rond de klantreis van toeristen naar Friesland, waarbij ze gebruik hebben gemaakt van verschillende (big)bronnen. Nieuwsgierig hoe dat uit heeft gepakt?
15/09/21
ANVR reisondernemingen gaan wereldwijd reizen aanbieden
Diverse reisorganisaties, aangesloten bij ANVR, gaan weer wereldwijd reizen aanbieden. ANVR staat achter die beslissing omdat 80% van de volwassen Nederlanders is gevaccineerd en het kabinet zelf stelt dat steunmaatregelen niet meer nodig zijn omdat er praktisch geen beperkende maatregelen meer zijn. Dat betekent overigens niet dat ANVR geen druk zet op voortzetting van de steunmaatregelen. Zeker voor verre reizenspecialisten die al 1,5 jaar geen reizen kunnen uitvoeren. ANVR wil ook dat de overheid de quarantaineverplichtingen voor terugkerende reizigers laat vervallen.
15/09/21
Het duurzaamste vakantiepark van België verwelkomt zijn eerste gasten op 15 oktober
Het nieuwe Roompot vakantiepark in het Belgische Hechtel-Eksel zal zijn eerste gasten op vrijdag 15 ...
15/09/21
Nederland weer open maar met coronatoegangsbewijs
Nederland gaat op 25 september verder open maar wel met een coronatoegangsbewijs. De regering ruimt de 1,5 meter in voor het toegangsbewijs en dat vindt niet iedereen positief. Brancheorganisaties reageren negatief op deze versoepelingen.
14/09/21
Brabant gaat voor Leisure for a Better Society
In Brabant moet leisure een grote rol gaan spelen in de maatschappelijke uitdagingen waar de provincie voor staat. Hoe gaan ze dat daar aanpakken?
14/09/21
Boekingen voor herfstvakantie plussen sterk
De toeristische sector gaat een goede herfstvakantie tegemoet. Vakantiehuizenspecialist Belvilla zit alweer boven het niveau van 2019 en Vliegtickets.nl meldt een sterk herstel. Welke bestemmingen zijn het meest in trek?