Geplaatst op: 05-10-2020
Auteur: Jasper Heslinga

Van overtoerisme naar ondertoerisme?

Van overtoerisme naar ondertoerisme?
Afbeelding van edmondlafoto via Pixabay
Waar tot maart dit jaar de discussie nog volop ging over té veel toeristen, hoe om te gaan met een groeiend aantal toeristen, hoe organiseren we spreiding, heeft het coronavirus de sector volledig op zijn kop gezet. Hoe ingrijpend het virus en de ingestelde maatregelen de sector ook mogen raken, deze periode is ook een kans om fundamenteel anders en meer strategisch na te gaan denken over toerisme en hoe we dit met elkaar willen organiseren. Hierbij ben ik van mening dat niet alleen de focus moet liggen op het overtoerisme zoals in de afgelopen jaren, maar ook de andere kant van de medaille moet worden belicht, namelijk dat van ondertoerisme. 

De discussies rond overtoerisme legden al een aantal zwakke plekken van het fenomeen (massa)toerisme bloot, zoals een onevenredige verdeling tussen baten en lasten, negatieve impacts op landschappen en gemeenschappen, dit alles leidend tot overlast en onvrede bij inwoners. Wie de afgelopen jaren een krant opensloeg las bijna dagelijks over drukte in Amsterdam, Venetië en Barcelona en is er veel onderzoek verricht naar dit fenomeen. Hoewel ik zelf bijdragen heb geleverd aan verschillende onderzoeken (o.a. UNTWO, EU), is in mijn ogen het debat rondom overtoerisme altijd al een eenzijdige discussie geweest die de publieke opinie domineert. In een aantal gevallen is er sprake van te veel toeristen, maar voor het overgrote aantal van de toeristische bestemmingen in Nederland is dit helemaal niet het geval en is er eerder sprake van te weinig toeristen, oftewel ondertoerisme. 

Ondertoerisme is geen nieuwe term, maar wordt mijn inziens nog te beperkt gebruikt. In de praktijk zie je dat deze vaak toegepast wordt als marketingterm om de aandacht te vestigen op onontdekte pareltjes die nog niet zijn ‘verpest door het massatoerisme’. Maar het is ook goed om na te denken over de management aspecten van ondertoerisme, oftewel: hoe ga je om met gebieden waar toerisme een kleine rol speelt of waar de toestroom van toeristen is weggevallen. Het coronavirus laat zien dat het opdrogen van grote aantallen toeristen een gigantische impact heeft op bedrijven, met verliezen, faillissementen en ontslagen tot gevolg. Of het nu om overtoerisme of ondertoerisme gaat, het komt uiteindelijk allemaal neer op hoe moet worden omgegaan met veranderende omstandigheden. In de wetenschap hebben we het hier vaak over resilience, oftewel de veerkracht van een bedrijf, sector of gebied wanneer ze te maken krijgen met snelle of langzame veranderingen. Té gefocust zijn op één doelgroep of bedrijfstak maakt kwetsbaar, met alle gevolgen van dien.

Om te komen tot een meer gebalanceerde ontwikkeling, zijn we bij CELTH druk met het vormgeven van de ‘Agenda Bewuste Bestemmingen’, waarin, of het nu een situatie is van onder- of van overtoerisme, een aantal zaken relevant blijven zijn: een gedeelde visie, monitoring, verduurzaming van de sector, professionalisering door scholing. Bij wijze van voorbeeld moet ik meteen denken aan de arbeidsmarkt. In een situatie van overtoerisme gaat het om de vraag hoe te komen aan voldoende gekwalificeerd personeel. In geval van ondertoerisme gaat het om de vraag hoe in een bedrijf of organisatie zijn werknemers vasthoudt en niet verliest aan andere sectoren met een beter perspectief. In beide gevallen kan het antwoord liggen in bijvoorbeeld professionalisering, faciliteren van scholing en het bieden van een perspectief. Zo spelen er vele vraagstukken in onze toeristische sector waar wij, ondernemers, overheden, onderwijsinstellingen en onderzoekers, de komende jaren in gezamenlijkheid aan moeten werken. Of het nu gaat om een situatie waar er te veel of juist te weinig toeristen zijn: vanuit CELTH pakken wij graag onze rol als kennispartner in dit proces.
Topics:Toerisme
Trefwoorden: toerisme, overtoerisme, ondertoerisme, beleid, visie, strategie

||| Twitter |||

||| Nieuws |||

19/08/22
Hoe positioneer je je regio als wijnbestemming?
Dmo Visit Zuid-Limburg positioneert de regio graag als wijngebied. Dat doet het met routes maar om de beleving van wijn naar een hoger niveau te brengen gebeurt dat ook door lichte ondersteuning in pr van het tijdelijk Wijnrestaurant op het Land.
19/08/22
Exclusief voor leden
Hiswa te Water 2022 biedt grote diversiteit
Directeur Arjen Rahusen van de Hiswa te Water is trots dat de beurs van dit jaar alle records van de voorgaande edities in Lelystad zal verbreken. "Na twee verloren Corona jaren is het fijn dat de bedrijven in de watersport zich loyaal hebben getoond en massaal op de beurs hebben ingeschreven."
19/08/22
Inflatie raakt consument steeds harder
De Nederlandse economie is sterk uit de coronacrisis gekomen bleek twee dagen geleden uit CBS-cijfers over het eerste halfjaar maar CPB waarschuwt nu voor hoge inflatie en dat kan van invloed zijn op de aanschaf van reizen en dagjes uit.
18/08/22
Recreatiegebied Park Vliegbasis Soesterberg internationaal in beeld door Vuelta
Op zaterdag 20 augustus komt La Vuelta (Ronde van Spanje) naar Utrecht. Het wielerpeloton doorkruist het Utrechtse landschap en een tussensprint ligt precies op de oude vliegbasis Soesterberg.
18/08/22
Noord-Holland zoekt projecten voor Circulaire Innovatie Top 20
Provincie Noord-Holland zoekt circulaire innovaties voor de eerste editie van de Noord-Hollandse Circulaire Innovatie Top 20.
17/08/22
38% Ondernemers ervaart belemmering door personeelstekort
Ondernemer zijn is al een intensieve klus maar door het personeelstekort stijgen de zorgen bij deze mensen die zo belangrijk zijn voor de economie. Extra reden tot zorg, de kosten stijgen.
16/08/22
Arcadia trekt meer bezoeken dan verwacht (800.000)
Gisteravond werd de eerste editie van de triënnale Arcadia afgesloten tijdens een drukbezochte slotperformance van het wandelende bos, Bosk. 800.000 bezoeken trok deze culturele honderddaagse.
16/08/22
Exclusief voor leden
Luchthaven Eindhoven kan door met vliegverkeer ook bij dichte mist
Luchthaven Eindhoven kon bij dichte mist niet door met de dagelijkse operatie door het ontbreken van hogere categorie Instrument Landing System.