Geplaatst op: 06-05-2016
Auteur: Han Verheijden

Buitengebied heeft meer kansen dat men denkt!

Buitengebied heeft meer kansen dat men denkt!
Foto: Shutterstock

Al eeuwenlang is er wereldwijd sprake van urbanisatie: mensen trekken van het platteland naar de (grote) steden. De zogeheten agglomeratievoordelen maken bedrijven en mensen in urbane clusters productiever en er zijn meer en betere voorzieningen. Alle steden groeien daarom, ook in Nederland. Het buitengebied daarentegen loopt leeg en lijkt economisch kansloos.


Het buitengebied ziet deze (‘krimp’) -ontwikkeling met lede ogen aan en lijkt geen antwoord te hebben op deze trend. Er wordt hier en daar nog wel een achterhoedegevecht gevoerd. Bijvoorbeeld door het combineren van basisschool, winkel, bankautomaat en zorgloket. Daarmee wordt geprobeerd de leefbaarheid nog enigszins in stand te houden. Deze efficiencycurve loopt in praktijk echter vast, omdat de vraaguitval telkens groter blijkt dan de kostenbesparing.

Maar hoe zit het dan met de kansen voor wonen in het fraaie buitengebied? Inderdaad geven stedelingen soms de voorkeur aan wonen op het platteland, maar alleen als dat niet te ver weg ligt van urbane gebieden. En zelfs de ‘pensionado’s gaan in praktijk liever in steden en/of gebieden dicht bij de (klein)kinderen wonen dan te gaan ‘drenthenieren’. En recreatie en toerisme dan? Inderdaad, biedt deze sector soelaas voor regio’s en dorpen die aan de kust of in heel fraaie landschappen (Veluwe, Heuvelland Zuid-Limburg) gelegen zijn, maar dat geldt niet voor ieder buitengebied.


Voor heel veel plattelandsgebeden dreigt een negatieve ontwikkeling. De jongeren trekken weg en de achterblijvers zijn minder vitaal. Er ontstaat leegstand in woningen en gebouwen. Dat leidt tot verloedering, zeker ook als die ruimtes opgevuld worden met marginale groepen, zoals tijdelijke woningzoekers en arbeidsmigranten. Dit wordt vervolgens versterkt door de uitbouw van grote landbouwbedrijven en door de komst van enorme windmolenparken, waarmee het laatste beetje authenticiteit en aantrekkelijkheid wordt verloren. En daarmee ontstaat een buitengebied met twee kwade kanten: marginale economie en marginale kwaliteit!


In mijn visie zijn er twee scenario’s die deze negatieve spiraal kunnen keren. Het eerste scenario is dat men bevolkingskrimp accepteert, maar zich wel actief verzet tegen de verloedering. Bestuur en burgers focussen op herstel van de ruimtelijke kwaliteit en identiteit. Dat betekent veel slopen, vooral van naoorlogse woningen en de veel te grote garages en schuren. Herstel van waarden geeft kansen voor vormen van kleinschalig werken, zorg, recreatie en biologische landbouw die alle mikken op hoogwaardige niches met relatief hoge opbrengsten. Het tweede scenario is dat het buitengebied gaat anticiperen op een trendbreuk. Op een ontwikkeling waarbij alle voordelen van urbanisatie verdwijnen! Dat lijkt utopisch, maar is best wel mogelijk. In de 19e eeuw leek urbanisatie ook bezig aan een niet te stuiten opmars, maar zorgde de ontwikkeling van spoorwegen voor een trend naar buiten (bijvoorbeeld naar ’t Gooi).


Een dergelijke trendbreuk is niet alleen mogelijk, maar in de nabije toekomst zelfs heel waarschijnlijk. De nieuwste ontwikkelingen op het gebied van vervoer (hyperloop!), robotisering en ICT elimineren het belang van de factor ‘afstand’ voor werk, zorg of zelfs sociaal contact. In dit scenario komt de positie van het buitengebied in een heel ander licht te staan. Dan zou het buitengebied zich weleens kunnen profileren als een aantrekkelijke wooncluster, gekoppeld aan natuur, leisure en entertainment. Maar dan moeten bestuurders nu wel voorsorteren en nu reeds gaan voor kwaliteit. Want niemand wil werken, wonen of vergaderen in een verloederde omgeving! Gaat die beleidsomslag plaatsvinden? Ik ben er niet gerust op, maar werk graag mee aan de wederopbouw!

Topics:Beleid
Trefwoorden: platteland, urbanisatie, buitengebied, leefbaarheid, natuur

||| Twitter |||

||| Nieuws |||

16/09/21
Roompot maakt een groot landelijk event van World Cleanup Day
Ter land en op het water: gasten halen met schaatsster Irene Schouter afval op het water opVerschill...
16/09/21
Veel Nederlanders met vakantieplannen
NBTC komt met een nieuwe Vakantie Sentiment Monitor. Wat gaan de laatste maanden van 2021 brengen voor de Nederlandse vakantiemarkt?
16/09/21
Friesland maakt big data inzichtelijk en bruikbaar
Deze zomer hebben ze bij DataFryslân niet stilgezeten. Ze hebben een mooie zomerserie gemaakt rond de klantreis van toeristen naar Friesland, waarbij ze gebruik hebben gemaakt van verschillende (big)bronnen. Nieuwsgierig hoe dat uit heeft gepakt?
15/09/21
ANVR reisondernemingen gaan wereldwijd reizen aanbieden
Diverse reisorganisaties, aangesloten bij ANVR, gaan weer wereldwijd reizen aanbieden. ANVR staat achter die beslissing omdat 80% van de volwassen Nederlanders is gevaccineerd en het kabinet zelf stelt dat steunmaatregelen niet meer nodig zijn omdat er praktisch geen beperkende maatregelen meer zijn. Dat betekent overigens niet dat ANVR geen druk zet op voortzetting van de steunmaatregelen. Zeker voor verre reizenspecialisten die al 1,5 jaar geen reizen kunnen uitvoeren. ANVR wil ook dat de overheid de quarantaineverplichtingen voor terugkerende reizigers laat vervallen.
15/09/21
Het duurzaamste vakantiepark van België verwelkomt zijn eerste gasten op 15 oktober
Het nieuwe Roompot vakantiepark in het Belgische Hechtel-Eksel zal zijn eerste gasten op vrijdag 15 ...
15/09/21
Nederland weer open maar met coronatoegangsbewijs
Nederland gaat op 25 september verder open maar wel met een coronatoegangsbewijs. De regering ruimt de 1,5 meter in voor het toegangsbewijs en dat vindt niet iedereen positief. Brancheorganisaties reageren negatief op deze versoepelingen.
14/09/21
Brabant gaat voor Leisure for a Better Society
In Brabant moet leisure een grote rol gaan spelen in de maatschappelijke uitdagingen waar de provincie voor staat. Hoe gaan ze dat daar aanpakken?
14/09/21
Boekingen voor herfstvakantie plussen sterk
De toeristische sector gaat een goede herfstvakantie tegemoet. Vakantiehuizenspecialist Belvilla zit alweer boven het niveau van 2019 en Vliegtickets.nl meldt een sterk herstel. Welke bestemmingen zijn het meest in trek?