De tijd voor de vakantie: last of lust?

De volgende vakantie is geboekt. Vanaf nu is het dus alleen nog maar uitkijken naar deze heerlijke periode van rust en vrijheid. Wat een verademing. Dromen van een cocktailtje aan het strand doet immers zelfs de ergste werkstress vergeten. Toch? Binnenkort verschijnt een wetenschappelijk artikel dat ingaat op de vraag hoe mensen de aanloop naar hun vakantieperiode ervaren. Wordt deze fase vooral gekenmerkt door voorpret en voelen we ons gelukkiger dan normaal? Of ervaren vakantiegangers in spé voornamelijk voorbereidingsstress?

Op vakantie voor de wetenschap

Een team van onderzoekers aan de NHTV internationaal hoger onderwijs Breda en de Radboud Universiteit Nijmegen heeft een groep van 96wintersporters in de weken voor hun vakantie gevolgd. Met behulp van digitale vragenlijsten werd in kaart gebracht hoe de skifanaten zich zowel twee weken voor de vakantie als in de laatste week voor hun vertrek voelden. Met rapportcijfers hebben de wintersporters twee keer per week aangegeven hoe gezond, vermoeid, gespannen, energiek en gelukkig ze zich voelden. Daarnaast hebben zij ook diverse vragen over hun vakantievoorpret, werkstress en thuisdruk beantwoord.

Zwoegen en zweten

Uit het onderzoek blijkt dat gezondheid en welbevinden in de laatste week voor de vakantie dalen. Deze afname heeft te maken met werkstress in de laatste werkweek voor vertrek. Wie op vakantie gaat, krijgt het vaak druk op het werk: belangrijke taken moeten worden afgerond en werk moet aan collega’s worden overgedragen. De voorpret nam niet toe naarmate de vakantie dichterbij kwam en had ook geen invloed op het niveau van welbevinden in de weken voor de vakantie.

‘Gezondheid en welbevinden dalen in de laatste week voor de vakantie’

Dubbel belast

Terwijl mannen voornamelijk werkdruk ervaren, moeten vrouwen daarnaast vaak ook nog thuisdruk trotseren. De huissleutel naar de buren brengen, schoonmaken, oppas voor de poes regelen en natuurlijk de koffers pakken – het zijn taken die veelal door de vrouw des huizes gedaan worden. De afname in welbevinden voor de vakantie is dan ook nog iets groter bij vrouwen dan bij mannen.

Van stress naar voorpret

Moeten we überhaupt nog wel op vakantie gaan als de aanloop ernaartoe zo stressvol is? Ja, natuurlijk! Tijdens de vakantie stijgen gezondheid en welbevinden namelijk; en deze toename in welbevinden tijdens de vakantie is ook nog steeds groter dan de afname voor de vakantie. Een vakantie is dus wel de moeite waard, maar het is van groot belang om te zorgen dat de periode voor vertrek zo weinig mogelijk stress oplevert.

Vijf tips tegen voorbereidingsstress

• Stel prioriteiten, thuis en op je werk. Moet echt het hele huis gepoetst worden en moet het werkproject nog voor de vakantie af? Veel taken kunnen best wachten tot na je terugkeer. Inventariseer wat echte ’moetjes’ zijn en focus daarop.

• Draag je werk op tijd over. Waarom pas op je laatste drukke werkdag je taken overdragen? Het kan ook prima één of twee dagen eerder.

• Neem twee dagen vrij voordat je op vakantie gaat. Dit geeft je de tijd om thuis alles op orde te maken en je bewust op je vakantie te verheugen.

• Sport na afloop van je laatste werkdag. Stresshormonen worden dan afgebouwd en mentaal afstand nemen van het werk is makkelijker.

• Verdeel taken thuis eerlijk. Manlief en tienerkids kunnen best meehelpen en bijvoorbeeld ook hun eigen koffers inpakken. En wees luchthartig: hoe erg is het als je iets vergeet?

Uit: Jessica de Bloom, De kunst van het vakantievieren, Uitgeverij Boom, € 19,95, http://www.uitgeverijboom.nl/boeken/psychologie/de_kunst_van_het_vakantievieren_9789461055569/.

Meer informatie

Het wetenschappelijke artikel verschijnt binnenkort in Leisure Sciences onder: Nawijn, J., De Bloom, J. en Geurts, S. (2013). Pre-vacation time: blessing or burden? Leisure Sciences, 35(1), 33-44. Dit onderzoek maakte deel uit van een groter onderzoeksproject naar de effecten van vakantie op het welbevinden en de gezondheid van werkende Nederlanders. Meer informatie over dit project is te vinden op: www.vakantiestudie.nl en in het proefschrift van Jessica de Bloom: http://microwebedu.nl/bestellen/boxpress/?action=order&og=8138&orderableobject=260651.

Jessica de Bloom

Jessica de Blooms thuisbasis ligt in Nordhorn (Duitsland), waar zij in 1983 geboren is. Na haar eindexamen heeft zij psychologie gestudeerd aan de Universiteit Twente. Daarna heeft de reisluchtige psychologe stage gelopen op Curaçao, om vervolgens een tijdje als HR-manager bij een Duits organisatieadviesbureau te werken. In 2007 zette De Bloom weer koers naar Nederland, voor een promotieonderzoek aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. Begin 2012 heeft zij haar onderzoek naar de effecten van vakantie op de gezondheid en het welbevinden van werkenden afgerond. In haar populairwetenschappelijke boek De kunst van het vakantievieren vertaalt zij de wetenschappelijke resultaten uit haar proefschrift naar praktische tips om het beste uit je vakantie te halen. Na een periode van ‘Work & Travel’ in Nieuw-Zeeland werkt De Bloom tegenwoordig als onderzoeker aan de Universiteit van Tampere in Finland.